Η ελευθερία σήμερα

Η ελευθερία σήμερα

Του Στέλιου Παπαντωνίου

Ποιος λόγος μπορεί να γίνει για την ελευθερία στην Κύπρο σήμερα, όταν η Τουρκία ως εξωτερικός εχθρός -που βρίσκεται ήδη εντός των τειχών- προσπαθεί παντοιοτρόπως να μας υποδουλώσει, για να εξυπηρετούμε ως λαός και προπάντων ως τόπος -με τη γεωστρατηγική του θέση και τον πλούτο του –τους στόχους και τα οράματα των πολιτικών της για εκτεταμένη επικράτεια και ανανεωμένη οθωμανική αυτοκρατορία;  Ήδη οι εντός των τειχών- στρατεύματα εισβολής, έποικοι, τουρκοκύπριοι ηγέτες- δεν ασχολούνται με τίποτε άλλο παρά να ροκανίζουν τα θεμέλια της Κυπριακής Δημοκρατίας και να αναβαθμίζουν το ψευδοκράτος τους, το οποίο, παρ’ όλα τα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών για την παράνομη ύπαρξή του, συνεχίζει να υπάρχει και ως καρκίνος κατατρώει την αναγνωρισμένη διεθνώς Κυπριακή Δημοκρατία και την παγκόσμια πολιτική τάξη. Ψηφίσματα διεθνή αλληλογρονθοκοπούνται ή αχρηστεύονται και στο τέλος μας απομένουν τα τελευταία με  τη διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία. Με δικές μας πρωτοβουλίες, μας μένει  και η χιαστή επίσκεψη στην Ελλάδα και Τουρκία των εκπροσώπων των δύο κοινοτήτων στις συνομιλίες. Ήδη η τουρκική πλευρά την προβάλλει ως το προοίμιο της διεθνούς αναγνώρισης του τουρκοκυπριακού ψευδοκράτους.

Πλην της πολιτικής ελευθερίας μας, που κινδυνεύει από τους εχθρούς μας, πάσχουμε εδώ κι ένα χρόνο από την οικονομική μας ανελευθερία, αφού άλλοι – οι δανειστές μας - αποφασίζουν και διατάζουν για τα οικονομικά μας πράγματα.  Ύστερα από τα δικά μας εγκληματικά λάθη, ζητήσαμε τα υπέρογκα δάνεια για τα οποία και υπέρογκες ακολουθούν οι θυσίες του λαού για να ξεπληρωθούν. Συν τοις άλλοις, η ανέχεια, προπάντων η ανεργία που θανάσιμα πλήττει πρόσωπα, οικογένειες και κράτος, οδηγούν τους πολίτες σε αναξιοπρεπείς στάσεις, όπως ξεπούλημα περιουσιών στον κατακτητή, αναζήτηση εργασίας στο εξωτερικό, εξευτελιστικές συμπεριφορές, γιατί η φυσική επιβίωση αποτελεί και το πρώτο ζητούμενο.

Η ελευθερία μας ήδη είναι καταρρακωμένη, αφού δεν μπορούμε να σκεφτόμαστε και να πράττουμε ελεύθερα, αλλά μέσα σε πλαίσια που άλλοι καθορίζουν. Περισσότερο όμως θα καταπατηθεί και θα εξευτελιστεί, όχι μόνο η δική μας ελευθερία αλλά και των μετέπειτα γενεών, αν δώσουμε στο Κυπριακό μια λύση που να μας υποδουλώνει αιώνια στην Τουρκία. Ούτε το παρελθόν μας - η Ιστορία μας - ούτε το μέλλον των γενεών που ακολουθούν μας επιτρέπουν λανθασμένους χειρισμούς, προχειρότητες, αποδοχή πιέσεων από όποιο ισχυρό. Η ίδια η ύπαρξή μας, η τύχη μας και των παιδιών και των εγγονιών μας βρίσκεται στα χέρια μας και μόνο, είναι εκ των εφ’ ημίν, εξαρτάται από εμάς. Χωρίς τη δική μας θέληση, χωρίς τη δική μας κλίση του κεφαλιού και την ψυχική υποδούλωση, τίποτε δεν επιτυγχάνουν οι άλλοι. Άρα η ελευθερία μας έγκειται στη δική μας αποφασιστικότητα να διατηρήσουμε ελληνική την Ιστορία και τη φυσιογνωμία μας, μέσα σε συνθήκες ασφάλειας και ευημερίας, προπάντων όμως πνευματικής και πολιτικής ελευθερίας δικής μας και των επερχομένων γενεών.

Όσο περιορισμένο κι αν είναι το πεδίο των όσων εξαρτώνται από μας, των εφ’ ημίν, είναι τόσο που να μας επιτρέπει να παίρνουμε αποφάσεις για το καλύτερο και για μας και για τον τόπο και για τις μέλλουσες γενιές. Φτάνει να σκεφτόμαστε λογικά, βλέποντας με το φακό της αιωνιότητας, της Ιστορίας και του Μέλλοντος του τόπου, και να είμαστε πρόθυμοι να πάθουμε ό, τι απαραίτητο για τη σωτηρία της πατρίδας.  

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΜΕΡΕΣ ΤΟΥ 1969 μ.Χ.

Μανόλης Αναγνωστάκης

Θεσσαλονίκη,  Μέρες του 1969 μ.Χ.

Το ποίημα ανήκει στη συλλογή Ο Στόχος (1970). Πρωτοδημοσιεύτηκε στα Δεκαοχτώ Κείμενα, που η έκδοσή τους αποτέλεσε την πρώτη πράξη ομαδικής δημόσιας αντίστασης  των  πνευματικών ανθρώπων κατά της δικτατορίας. Είναι  ποίημα  πολιτικό,  όπως εξάλλου και πολλά άλλα ποιήματα του Αναγνωστάκη, και απηχεί την  πολιτική και κοινωνική κατάσταση από  τη μετακατοχική περίοδο και τη στρατιωτική δικτατορία.

Στην οδό Αιγύπτου -πρώτη πάροδος δεξιά-­ 1

Τώρα υψώνεται το μέγαρο της Τράπεζας Συναλλαγών

Τουριστικά γραφεία και πρακτορεία μεταναστεύσεως.

Και τα παιδάκια δεν μπορούνε πια να παίξουνε από

       τα τόσα τροχοφόρα που περνούνε.

                 5.' Αλλωστε τα παιδιά μεγάλωσαν, ο καιρός εκείνος πέρασε που ξέρατε

                    Τώρα πια δε γελούν, δεν ψιθυρίζουν μυστικά, δεν εμπιστεύονται,

                    'Οσα επιζήσαν, εννοείται, γιατί ήρθανε βαριές αρρώστιες από τότε

                     Πλημμύρες, καταποντισμοί, σεισμοί, θωρακισμένοι στρατιώτες.,

  Θυμούνται τα λόγια του πατέρα: εσύ θα γνωρίσεις καλύτερες μέρες

10. Δεν έχει σημασία τελικά αν δεν τις γνώρισαν, λένε το μάθημα

               οι ίδιοι στα παιδιά  τους

  Ελπίζοντας πάντοτε πως κάποτε θα σταματήσει η αλυσίδα

 'Ισως στα παιδιά των παιδιών τους ή στα παιδιά των παιδιών των παιδιών τους.

 Προς το παρόν, στον παλιό δρόμο που λέγαμε, υψώνεται η Τράπεζα Συναλλαγών     

  -εγώ συναλλάσσομαι, εσύ συναλλάσσεσαι, αυτός συναλλάσσεται-   

   Τουριστικά γραφεία και πρακτορεία μεταναστεύσεως            

  -εμείς μεταναστεύουμε, εσείς μεταναστεύετε, αυτοί μεταναστεύουν-            

  'Οπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει, έλεγε κι ο Ποιητής2   

  Η Ελλάδα με τα ωραία νησιά, τα ωραία γραφεία, τις ωραίες εκκλησιές          

       Η Ελλάς των Ελλήνων.3

Ερωτήσεις του εγχειριδίου

1. Το ποίημα κινείται σε δυο χρονικά επίπεδα (το παρόν και τo παρελθόν) με επίκεντρο την oδό Αιγύπτου. Το επίπεδο του παρόντος διαγράφεται  πιο ρητά, ενώ το επίπεδο του παρελθόντος συνάγεται έμμεσα κατά  τη διαδρομή του ποιήματος. Με βάση  τους υπαινιγμούς που γίνονται  και τις αντιθέσεις προς το παρόν, προσπαθήστε να ανασυνθέσετε την εικόνα του παρελθόντος

2. Το ποίημα κινείται επίσης σε δυο νοηματικά επίπεδα. Το πρώτο διακρίνεται εύκολα με μια πρώτη ανάγνωση. Ποιο είναι το δεύτερο στο οποίο στοχεύει το ποίημα;  _____________________________

1. Ο στίχος βρίσκεται και στο ποίημα Πόλεμος, που γράφτηκε το 1941 (όταν ο ποιητής ήταν μόλις 16 ετών.): .Στην οδό Αιγύπτου -πρώτη πάροδος δεξιά- τα κορίτσια κοκαλιασμένα περιμένανε απ' ώρα τον Ισπανό με τα τσιγαρόχαρτα.

2. Ο Γιώργος  Σεφέρης.

3. Υπαινίσσεται το σύνθημα της στρατιωτικής δικτατορίας: Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών

Μανόλης Αναγνωστάκης ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. ΜΕΡΕΣ ΤΟΥ 1969 μ.Χ.

(Θεσσαλονίκη: υπονοείται όλη η Ελλάδα.     1969: Η δικτατορία των συνταγματαρχών - χούντα- κράτησε από το 1967 ως το 1974. Το μ.Χ. ειρωνικά: τόσα χρόνια μ.Χ. κι εμείς έχουμε δικτατορία!)

Στην οδό Αιγύπτου - πρώτη πάροδος δεξιά- (κοίτα τα ίδια λόγια στο ποίημα - γραμμένο την Κατοχή. 'Αρα, στην Ελλάδα, τον καιρό της Κατοχής, τα κορίτσια (σωματεμπορία) περίμεναν τον Ισπανό με τα απαγορευμένα τσιγαρόχαρτα,  πράξεις ατιμίας γίνονταν στα κατώτατα στρώματα της κοινωνίας, ενώ:

Tώρα υψώνεται το μέγαρο της Τράπεζας Συναλλαγών- Τουριστικά γραφεία και πρακτορεία μεταναστεύσεως.( στο πρώτο νοηματικό επίπεδο δίνεται η οικονομική άνοδος που ήθελαν να δείξουν οι δικτάτορες. Σε δεύτερο νοηματικό επίπεδο, υψώνεται: μεγαλοπρεπής η δικτατορία μεταφέρει τις άνομες συναλλαγές στα μέγαρα της κυβέρνησης της χώρας. Μετανάστευση των δημοκρατικών Ελλήνων και τουριστικά γραφεία= πρώτο επίπεδο πολύς τουρισμός και πρόοδος, αλλά σε δεύτερο επίπεδο: εισαγωγή  ξένων συμφερόντων ή εξορίες σε νησιά των αντιφρονούντων.)

Και τα παιδάκια δεν μπορούνε πια να παίξουνε από τα τόσα τροχοφόρα που  περνούνε.(αυτοί που ήταν παιδιά τον καιρό της κατοχής- ηγενιά του ποιητή-  δεν χαίρονται . Στο πρώτο επίπεδο νομίζει κανείς πως γέμισε αυτοκίνητα η Ελλάδα, το όνειρο καθενός να αγοράσει δικό του, αλλά σε δεύτερο επίπεδο τροχοφόρα: στη δικτατορία τα τανκς) .'Αλλωστε τα παιδιά μεγάλωσαν, ο καιρός εκείνος πέρασε που ξέρατε Τώρα πια δε γελούν, δεν ψιθυρίζουν μυστικά, δεν εμπιστεύονται,  ( Αν συγκρίνετε τον καιρό της Κατοχής με τον καιρό της δικτατορίας, η δικτατορία είναι χειρότερη. Τον καιρό της κατοχής μπορούσαν να κάνουν αντίσταση, μυστικές οργανώσεις ενώ τώρα επί δικτατορίας δεν μπορούν γιατί δεν έχουν εμπιστοσύνη ο ένας στον άλλο)'Οσα επιζήσαν, εννοείται , γιατί ήρθανε βαριές αρρώστιες από τότε Πλημμύρες, καταποντισμοί, σεισμοί, θωρακισμένοι στρατιώτες, (Από την Κατοχή, αντίσταση κι ύστερα ακολούθησαν πολλά κακά, ιδιαίτερα ο εμφύλιος- από λοιμού, λιμού , σεισμού, καταποντισμού, πυρός μαχαίρας επιδρομής αλλοφύλων, εμφυλίου πολέμου και αιφνιδίου θανάτου)

θυμούνται τα λόγια του πατέρα: εσύ θα γνωρίσεις καλύτερες μέρες . Δεν έχει σημασία τελικά αν δεν τις γνώρισαν, λένε το μάθημα οι ίδιοι στα  παιδιά  τους Ελπίζοντας πάντοτε πως κάποτε θα σταματήσει η αλυσίδα ' Ισως στα παιδιά των παιδιών τους ή στα παιδιά των παιδιών των παιδιών τους. Δηλαδή: η κατάσταση στην Ελλάδα από από τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο και εξής χειροτερεύει αντί να βελτιώνεται με τα χρόνια. Μένει η ελπίδα για το καλύτερο. (Ως εδώ τελειώνει η παρένθεση με την αναφορά στα παρελθόντα.)

Προς το παρόν, στον παλιό δρόμο που λέγαμε, υψώνεται η Τράπεζα Συναλλαγών -εγώ συναλλάσσομαι, εσύ συναλλάσσεσαι, αυτός συναλλάσσεται- ' Ολοι συναλλάσσονται με τη δικτατορία, το είδατε και στο Ψαράκι από την πρώτη μέρα προσαρμόζονται , ξεπουλιούνται συνειδήσεις , εξαγοράζονται άνθρωποι.Τουριστικά γραφεία και πρακτορεία μεταναστεύσεως -εμείς μεταναστεύουμε, εσείς μεταναστεύετε, αυτοί μεταναστεύουν- Η μετανάστευση των δημοκρατών Ελλήνων και άλλων, όπως είδετε στο Διπλό βιβλίο).  'Οπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει, έλεγε κι ο Ποιητής  Ο Σεφέρης έγραφε τον καιρό της δικτατορίας του Μεταξά τους πιο πάνω στίχους.Η Ελλάδα μητέρα της δημοκρατίας έχει δικτάτορες.  Όπου και να ταξιδέψω μέσα στην Ελλάδα, γράφει το ποίημα του Σεφέρη.  Η Ελλάδα με τα ωραία νησιά, τα ωραία γραφεία, τις ωραίες εκκλησιές Η Ελλάς των Ελλήνων. Τα νησιά κατάντησαν στρατόπεδα συγκεντρώσεων, τα ανακριτικά γραφεία της ΕΣΑ ήταν χώροι βασανιστηρίων, (μερικοί εδώ υποστηρίζουν ότι εννοεί τα ταξιδιωτικά γραφεία- εξορίες σε νησιά)  oι δικτάτορες εκμεταλλεύονταν το θρησκευτικό αίσθημα, η Εκκλησία συνεργάστηκε με τη χούντα . Η Ελλάς των Ελλήνων Χριστιανών, όπως ήταν το έμβλημα της Χούντας, κατάντησε Ελλάδα των ανθελλήνων δικτατόρων, αφού οι πραγματικοί 'Ελληνες ή φυλακίζονταν ή μετανάστευαν.

Μόνας Σαββίδου Θεοδούλου, Αγαπημένε

Στέλιου Παπαντωνίου

Μόνας Σαββίδου Θεοδούλου,  Αγαπημένε

Η ποιήτρια Μόνα Σαββίδου Θεοδούλου μας έχει δώσει τελευταία την ποιητική συλλογή Αγαπημένε. Ο θάνατος του αγαπημένου αντρός της την οδήγησε και πάλι να ξαναδεί τα πράγματα με την ποιητική ματιά και να εκφράσει όλη την αγάπη της στον θανόντα αλλά αεί παρόντα. Όπως αποδεικνύεται από τη συλλογή, αυτό που έχει σημασία στην ποίηση είναι το ποιητικώς αισθάνεσθαι και καλλιτεχνικώς οράν τον κόσμο, ματιές της ποιήτριας και του αγαπημένου καλλιτέχνη.

 Πρωταρχικό ρόλο στη συλλογή παίζει η μνήμη, που επαναφέρει στιγμές ακινητοποιημένες  στο χρόνο, άρα αιώνιες,  γι’ αυτό και η όλη ποιητική συλλογή μπορεί να καταταχτεί ανάμεσα στα ποιήματα του ερωτικού λόγου, του κατατεθειμένου στη γραμματεία  από αρχαιοτάτων χρόνων ως σήμερα. 

Η μνήμη μεταθέτει σε τόπους και χρόνους και σε στιγμές ερωτικές πλεγμένες με το λυγμό του θανάτου. Ο θάνατος δεν είναι ο τρομερός άγνωστος αλλά το κενό που πληρούται με τη συνεχή παρουσία του αγαπημένου, είτε μέσω των έργων του είτε των λόγων και του τρόπου του σύλληψής του κόσμου. Τα ημιτελή έργα του καλλιτέχνη ίσως να είναι και τα πλέον ισχυρά κεντρίσματα της μνήμης, γιατί με αυτά όχι μόνο η ποιήτρια επικοινωνεί με τον καλλιτέχνη απόντα- παρόντα αλλά και διανοίγεται μέσω αυτών η διάσταση του αναμενομένου.

Οι εικόνες του αλατιού που καίει την πληγή, ή του ηφαιστείου του πόνου, πλέκονται με την ελληνική μυθολογία του Άδου, τη  μουσική, τα χρώματα των πινάκων του καλλιτέχνη και με τα υλικά και εργαλεία της γλυπτικής. Κάποτε, με πιο απλές λέξεις, σχεδόν κυριολεκτικά, μεταγγίζει στον αναγνώστη την ταύτιση ποιήτριας και απόντος- παρόντος καλλιτέχνη.

Μέσα από τα λόγια των προφητών, των παλαιών και νέων ποιητών, της χριστιανικής μας παράδοσης και της πίστης και ελπίδας, ορθώνεται η ποιήτρια από τα βάθη της ερημίας στις κορυφές της πίστης στην ύπαρξη της άλλης ζωής, της αιώνιας, από την οποία και συλλαμβάνει τα μηνύματα του αγαπημένου.

Η ποιητική συλλογή της Μόνας Σαββίδου Θεοδούλου Αγαπημένε, συνταιριάζει το θάνατο με τη ζωή, την ποίηση με τη ζωγραφική, μουσική  και γλυπτική, το εν χρόνω με το άχρονο και αιώνιο, βυθισμένη βαθύτατα στην ποιητική θέαση και έκφραση του κόσμου.

Οι δεσμεύσεις

Οι δεσμεύσεις

Του Στέλιου Παπαντωνίου

Ποια θέση μπορεί να πάρει  ο πολίτης ύστερα από την εξαγγελία του κοινού ανακοινωθέντος για την έναρξη των συνομιλιών για το Κυπριακό; Ο Πρόεδρος αποφασίζει και πράττει, ενώ οι άλλοι,  κομματικά ή ατομικά, μπορούν να  ακολουθούν ή να διαμαρτύρονται, εκφράζοντας  τις αντιρρήσιε τους στο περιεχόμενο του ανακοινωθέντος.  Αλλά ο Πρόεδρος ανήλθε στο θώκο κατόπιν συνεργασίας κομμάτων.  Ο Πρόεδρος είναι παντοδύναμος, καθώς επιτάσσει το δοθέν ημίν σύνταγμα.  Ο κ. Καρογιάν με άλλα κόμματα ανέδειξε Πρόεδρο τον κ. Χριστόφια, απεσύρθη τελικά το Δήκο και τ’ άλλα, έμεινε ο κ. Χριστόφιας και τα επακόλουθα της παραμονής του. Το Δήκο ανέβασε ως Πρόεδρο τον κ. Αναστασιάδη, διαμαρτύρεται τώρα  το Δημοκρατικό Κόμμα, ο κ. Αναστασιάδης μένει και ποιεί τα εαυτού. Και ποια τα εαυτού; Τα θεωρούμενα από αυτόν ορθά. Η δημοκρατία και πάλιν ονόματι, αλλά του πρώτου ανδρός αρχή.

Το κείμενο  που υπογράφτηκε ως κοινή συμφωνία Αναστασιάδη-  Έρογλου μοιάζει το λεγόμενο εκείνο  μνήμα.  Χωρεί τα πάντα και τους πάντας. Η μια παράγραφος  θέτει, χορεύουμε και αγαλλώμεθα  εμείς,  κι ακολουθεί η παρακάτω που  αναιρεί την προηγούμενη, πανηγυρίζουν  οι Τούρκοι, ο Έρογλου διζωνεί και μόνο. Ιστορικά λάθη τα οποία θα πληρώνουμε αιωνίως; Η Δημοκρατία και πάλιν ασφυκτιά. Κανείς  δε μας ρώτησε. Χωρίς συνομιλίες το κυπριακό δεν λύεται. Προβληματικό, γιατί από συνομιλίες σε συνομιλίες στο γκρεμό τσακιζόμαστε. Υπάρχει άλλος δρόμος; Οι ειδήμονες τι εισηγούνται; Πώς μια μειονότητα, κοινότητα, κατόρθωσε να συμπεριφέρεται ως λαός και να λαμβάνεται υπόψη ως λαός και να αρπάζει δικαιώματα λαού; Πώς μια εισβολή απαιτεί δικαιώματα και τα κερδίζει; Νιώθουμε στραγγαλισμένοι. Οι λοιποί συμπεριφέρονται ως εάν.

Οι Αμερικανοί καλά τα κατάφεραν: τι επιθυμούν οι ελληνοκύπριοι, το καταγράφουμε, τι θέλουν οι τουρκοκύπριοι ή η Τουρκία, το καταγράφουμε. Τα περιλαμβάνουμε  όλα στο κοινό ανακοινωθέν και όλοι ευχαριστημένοι. Το διαβάζουν όπως επιθυμούν. Εναρκτήριο λάκτισμα είναι, δεν είναι το τέλος του αγώνα, κατά το λεχθέν, αλλά από το εναρκτήριο κάποτε εξαρτώνται πολλά, αφού είναι  το ήμισυ του παντός. Κι αν θα χαθεί κάτι από λανθασμένους χειρισμούς δεν είναι το ήμισυ που θα χαθεί  αλλά το παν.

Στη δημοσιογραφική διάσκεψη στο Προεδρικό  ο ίδιος ο Πρόεδρος έδωσε τις εξηγήσεις του. Μας είπε όλα όσα ποθούμε να ακούμε.  Ακούσαμε και τις ερμηνείες των Τούρκων και Τουρκοκυπρίων, εκ διαμέτρου αντίθετες με τις του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας. Χάσμα μέγα.  Αυτά που μπορούμε εμείς να κρατούμε ως δεσμευτικά είναι τα λόγια και τις  ερμηνείες του Προέδρου, αναμένοντας με τις  διαπραγματεύσεις να πάρουν σάρκα και οστά. Εμείς ως πολίτες θα παρακολουθούμε τις διαπραγμετεύσεις αν θα ακολουθούν την προεδρική ερμηνεια, θα κρίνουμε τα αποτελέσματα των διαπραγματεύσεων -ελπίζοντας να μην είναι πια αργά- και ανάλογα θα πούμε το τελικό ναι ή το όχι, έχοντας εκ των προτέρων τη βεβαίωση, διαβεβαίωση με βούλλες και σφραγίδες   πως η Κυπριακή Δημοκρατία θα συνεχίσει να υπάρχει και θ α είναι μία και αδιαίρετη.  

Οι κίνδυνοι συνεχείς, επαναλαμβανόμενοι, αλλά για μας σπουδαιότερο είναι το εύδαιμον το ελεύθερον. Είμαστε δεσμευμένοι με την Ιστορία του τόπου και τις μέλλουσες γενιές του ελληνισμού να  αποκαταστήσουμε και διατηρήσουμε την ελευθερία μας. Για ποιο λόγο  αλλιώς να ζούμε σ’ αυτό τον τόπο; Προς το παρόν, αυτό που απομένει είναι να δεσμεύουμε  τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας και να απαιτούμε  να πραγματοποιηθούν όσα υποσχέθηκε με την ερμηνεία που έδωσε.  Μπορούν να επιτευχθούν ή θα’ ναι μια από τις δεσμεύσεις του κι αυτά; Εμείς πάντως έχουμε τις δικές μας δεσμεύσεις και ο Θεός βοηθός.

  

Ανδρέα Τιμοθέου, Τα άνθη του φωτός

ΑΝΔΡΕΑ ΤΙΜΟΘΕΟΥ

ΤΑ ΑΝΘΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ

Εξομολόγηση εκ βαθέων για την προσφορά και συμβολή αγαπημένου προσώπου στην όλη πνευματική συγκρότηση του ποιητή εγγονού.

Η ποιητική ματιά και ο πόνος με τον οποίο βιώνει τη ζωή ο ποιητής, οι μυστικές αλήθειες που δεν αποκρύβονται παίρνουν το ειδικό τους βάρος.

Οι ψυχικές αναζητήσεις και οι ανατροπές, ο αγώνας για τη δόμηση της ζωής με αγάπη αλλά και απολογισμοί, παρ’ όλη τη νεότητα, μαζί με τα πετάγματα στην ομορφιά και την αγνότητα αποτελούν δείγματα ελάχιστα της πλούσιας θεματικής της συλλογής.

Η αδικία και η δικαιοσύνη, η κοινωνική κατάσταση και η εθνική μας συμφορά με την προσφυγιά προβληματίζουν τον Αντρέα Τιμοθέου, ενώ το ζωντάνεμα τόπων και στιγμών κι η πάλη του ανθρώπου για ανθρωπιά και συντροφικότητα διανοίγουν διόδους φωτός και  αγάπης.

Ο θάνατος και η ζωή, η συνέχεια της ζωής και του ήθους με την παιδαγωγία μέσα στην προβληματική του χρόνου  σφραγίζουν κύρια μέρη της συλλογής.

Η ευαίσθητη στιγμή της άγρυπνης παρακολούθησης της αγαπημένης ζωής που φεύγει και η εσωτερικοποίηση της μοναδικότητας του άλλου, καθηλώνει τον πόνο μέσα στο υπόλοιπο της ζωής του επιζώντος, ομολογίες ολόψυχες του γράφοντος.

Η συνομιλία με το δεύτερο πρόσωπο οδηγό στις ανώτερες σφαίρες, ο χρόνος που κινείται παλινδρομικά φέρνοντας στο φως βαθιά συναισθήματα,  ένα λεξιλόγιο γαλήνιο, στέρεο, σε ρυθμούς ήρεμους, νοσταλγικούς, μουσικούς και αρωματισμένους, κάποτε όμως μαχαιριές ενός άλλου κόσμου, αδικημένου, καταραμένου,  καιροφυλακτούν ανατρεπτικά.

Τα παρηχημένα  ρ αποκαλύπτουν πίκρα, τόσο επιμελώς κρυμμένη.

«Μια δακρυσμένη ανάμνηση και συ

που ντύνεται με λέξεις,

που φοράει τα καλύτερα ρούχα της καρδιάς μου,

να μην κρυώνει, να μένει ανέπαφη, ξεχωριστή.»

Το παρελθόν στη διάρκεια και οι εσωτερικές αντανακλάσεις του ανάμεσα στο σκιόφως και στον άλλο κόσμο εκφράζονται με σεβασμό, ήρεμη αποδοχή, φιλοσοφημένη.

Συμπληρωματικά, ο επαναστατημένος, στο τέλος, ποιητής, είναι ο απελπισμένος ιδεολόγος.

Στέλιος Παπαντωνίου

Η Ποίηση για την Ποίηση

_{Στέλιου Παπαντωνίου}

_{ΜΟΝΑΣ ΘΕΟΔΟΥΛΟΥ (ΑΝΘΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ)}  

_{Η ΠΟΙΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ                                                                               ΜΕΡΟΣ Α΄ ΚΥΠΡΙΟΙ ΠΟΙΗΤΕΣ ΓΡΑΦΟΥΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ}   

_{ΜΕΡΟΣ Β΄ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΑ ΣΕ ΠΟΙΗΤΕΣ}

                                                                      

_{Εκδόσεις ΠΕΝ Κύπρου Λευκωσία 2012}

Κυρίες και κύριοι,

Μια ανθολογία για την ποίηση μοιάζει με την πομπή των παναθηναίων,   με τη γιορτή της κοίμησης της Θεοτόκου. Όλες οι ευαίσθητες ψυχές να έχουν υφάνει στον αργαλειό το πέπλο κι όλοι οι απόστολοι της ποίησης να προσέρχονται εκ περάτων για να παραστούν στην  πανήγυρη.

Ο ποιητής όταν γράφει για την ποίηση ξεϋφαίνει την ψυχή του, για να συλλάβει έστω κι έναν ιστό της αράχνης της ποίησης  και να τον προσκομίσει στην τέχνη.                   

Όταν ο ποιητής αναζητεί την ταυτότητά του καταφεύγει στα ένδον του θυσιαστηρίου, και αφήνεται στη θέα, στο όραμα. Γράφοντας ο ποιητής για την ποίηση γράφει για το βαθύτερο που τον ενώνει με τους άλλους ποιητές και δοξολογεί τη θεά του.                                                      

Μια ανθολόγηση των ποιημάτων για την ποίηση είναι Ανθολογία των Ανθολογιών. Ό,τι ωραίο και ύψιστο για την ποίηση περιέχεται σ’ αυτήν.

Στην ανθολογία που παρουσιάζουμε, 99 ποιητές σε 631 ποιήματα γράφουν για την Ποίηση               και για ομοτέχνους τους. Η Ανθολογία χωρίζεται σε δυο μέρη, στο πρώτο περιέχονται τα ποιήματα για την ποίηση γενικά και στο δεύτερο τα ποιήματα τα αφιερωμένα από ποιητές σε άλλους ποιητές και στην ποίησή τους.                                                                                                                            

 Ήδη στον πρόλογο η πρωτεργάτις του έργου Μόνα Σαββίδου Θεοδούλου έχει διαχωρίσει τα ποιήματα σε κατηγορίες, και η εισαγωγή της είναι μικρό  δείγμα της επιμέλειας με την οποία μελέτησε τα πάντα και  της τάξης και της φιλολογικής της επάρκειας. Γι’ αυτό και θεωρώ πως ήταν ιδιαίτερη τιμή για μένα  να προταθώ να παρουσιάσω την ανθολογία  αυτή και για τούτο  ευχαριστώ τους προτείναντες.                                                                                                                

Το βιβλίο μας φέρνει σε επαφή με πολλούς ποιητές.  Ο αναγνώστης  γεύεται, έστω και δι’ ολίγων, τον κόσμο τους, τις θεματικές, ακούει τη φωνή τους.  Προπάντων συνειδητοποιεί και παρηγοριέται πως η ποίηση στον τόπο μας έχει νέους συνεχιστές, που με συγκίνηση, τρυφερότητα και ειλικρίνεια την οδηγούν  παραπέρα.                                                                     

Μια παρουσίαση του βιβλίου είναι μια περιδιάβαση σ’ αυτό, δευτέρα συλλογή των ανθέων, καταγραφή των αντιδράσεων  του περιπατητή στο λειμώνα, το θαυμάζειν και απορείν για τους ποιητές και το έργο τους.                            

Για να παρουσιάσω το πρώτο μέρος του βιβλίου - στο δεύτερο δε θα αναφερθώ λόγω χρόνου- χρειάζομαι αχνάρια, και πρώτα κι ολοφάνερα οι θεματικές ενότητες.                                                      

 Η Μόνα Σαββίδου Θεοδούλου αναφέρεται στα πλέγματα 1. Μνήμη- λήθη,     2. Αλήθεια –φενάκη, 3. Θλίψη –οργή 4. Αυτοαναίρεση – κατάφαση, ανάλυση των οποίων  μπορείτε να βρείτε στον πρόλογο του έργου.

Όπως είναι φυσικό, άλλοι ποιητές ασχολήθηκαν περισσότερο με το θέμα της ποίησης και της προβληματικής της κι άλλοι λιγότερο, οπότε η ανθολόγηση σε μεγαλύτερο πλάτος δεν σημαίνει και μεγαλύτερη αξία του αναφερομένου. Απλά έγραψε περισσότερα  για το θέμα ή προβληματίστηκε περισσότερο σ’ αυτό.

Εξάλλου, η παρουσίαση του βιβλίου Η Ποίηση για την Ποίηση δεν σχετίζεται με κριτική των κειμένων ή με αξιολόγηση των ανθολογουμένων ποιητών.                            

Πρώτα λοιπόν οι θεματικές ενότητες.                                                                                                

 Ύστερα από αρκετή μελέτη του έργου συμπεραίνω πως οι ποιητές στη συλλογή αυτή ασχολήθηκαν ειδικότερα με τα εξής: Στην καρδιά των ανθολογουμένων ποιημάτων ο καθορισμός  του όρου. Τι είναι ποίηση;  Κι όπως προχωρούν, επιβεβαιώνουν  πως αυτή είναι απαιτητική, ζητά το αίμα του ποιητή ή της ποιήτριας, είναι ό, τι πολυτιμότερο έχει ο ποιητής, είναι συνώνυμη της ελευθερίας, της αποκτημένης με θυσίες, ιδιαίτερα στον τόπο μας. 

Η ποίηση είναι λύτρωση, προσευχή, είναι το ιερό, στο οποίο καταφεύγει ο λειτουργός της μετά τις περιπλανήσεις, γιατί είναι το μόνο ασφαλές καταφύγιο. Κάποτε μερικοί έχουν την εντύπωση πως χάθηκαν, αυτοί ή η ποίηση, στο βάθος πάντα όμως η βεβαιότητα:  Θα υπάρχει κάπου ποίηση, γιατί αυτή είναι η ίδια η πάλη με το θάνατο, και χωρίς αυτήν τα πάντα γυμνά και νεκρά. Ποιος χωρίς αυτήν θα παρηγορεί τον άνθρωπο;                           

Πλην του ορισμού και των γνωρισμάτων της ποίησης οι ομότεχνοι  μνημονεύουν με δέος τους προπάτορες. Τους οφείλουν, τους επικαλούνται βοηθούς στο έργο από Ομήρου και Σαπφούς ως τους νεότερους νεοέλληνες και Έλληνες κυπρίους.                                                                                        

  Η κριτική ικανότητα των ποιητών είναι επίσης κατατεθειμένη. Πρώτα η διάκριση, τι είναι ποίηση και τι δεν είναι,  ποιος είναι ο ποιητής και ποιος δεν είναι, ποια τα χαρακτηριστικά του γνήσιου ποιητή; Γι’ αυτό και οι συμβουλές προς ποιητές, νέους ή ψευδο-τεχνίτες κάποτε με αγάπη, κάποτε με οργή.                                                                                                       

Όπως είναι λογικό, η  ποίηση και το έργο της συλλαμβάνονται ανάλογα με το χώρο και τον χρόνο  στον οποίο οι ποιητές εμπνέονται και δημιουργούν. Ζώντας στην Κύπρο σε μια περίοδο αγώνων και θυσιών, ο ποιητής αγωνίζεται και θυσιάζεται, εμβαπτίζεται στην Ιστορία του τόπου, αφού είναι ο εκλεκτός της Μοίρας.                                                                

                                                               

Μερικοί νιώθουν την ανάγκη να απαντήσουν στο ερώτημα γιατί γράφουν.  Για να υπερασπιστούν τον άνθρωπο ή για να αποτυπώσουν τα μύχια.

Μα όλα αυτά δεν επιτυγχάνονται στις οχληρές συναναστροφές. Ο ποιητής αρέσκεται στην ερημία, στη μοναξιά,  κι εκεί συλλαμβάνει τον εαυτό του ως εκπρόσωπο του τόπου του,   αφού πλην  του πνεύματος, της καρδιάς, των ψυχικών του δυνάμεων, προσφέρεται ολόκληρος.  Όλο το σώμα του γίνεται το σώμα της ποίησής του, συμπάσχει με τους πάσχοντες.                                                                                                                         

Η λέξη ποιητής αλλά και η έννοια του ποιητή μεταθέτει στην έννοια του Θεού δημιουργού. Ο ποιητής είναι πλάστης ενός κόσμου. Ταυτόχρονα όμως διερωτάται: είναι και ο δικαιοκρίτης, ο κριτής πρώτα του έργου του;                                                                                                                         

Τι είναι όμως ποιητής; Οι ορισμοί και οι προβληματισμοί δικαιολογούνται ως προσπάθεια αυτογνωσίας.  Γνωρίσματα, η επαναστατικότητα και η ανανεωτική πνοή.                                                               

Κάποτε όμως ο ποιητής δέχεται τις επιθέσεις, γιατί δεν ήταν παρών, αλλά  μεταποιούσε τα γεγονότα σε λογοτεχνία.  Στο κάτω κάτω όμως, αυτός ο  ρόλος του. ‘Αλλοι είναι μέσα στη φωτιά άλλοι θεωρούν, ο ποιητής ποιεί. 

Τους ποιητές μας απασχολούν επίσης τα βιώματα της διαδικασίας της συγγραφής.                                                                                                                    

Η όλη ποιητική δημιουργία αρχίζει, βάσει των ανθολογουμένων ποιημάτων, από το ερέθισμα, άλλοι ψάχνουν για το θέμα, σταματούν ιδιαίτερα στη στιγμή της έμπνευσης, την οποία αθανατίζουν, προχωρούν στις δυσκολίες της τεχνικής, στον πρώτο εκείνο στίχο ή στη λέξη που τυραννεί. Γνωστό πως «τον πρώτο στίχο μόνο μας δίνουν οι Θεοί.»                                                                         

Συμφωνία υπάρχει και σε ποιητές και σε ποιήτριες στην παρομοίωση της  δημιουργίας ενός ποιήματος με ερωτική πράξη, με τη σύλληψη και κύηση, γιατί η ποίηση είναι έρως, έμπνευση, πόνος, το σύνολο πρόσωπο ως τέκνο της Πενίας και του Πλούτου, κατά το Πλατωνικό.

Μια ενότητα στίχων περικυκλούν την επεξεργασία του ποιήματος. Το ποίημα είναι ένα απόσταγμα, άρτος, που μεταρσιώνει και χορταίνει πεντακισχίλιους. Μερικοί μάλιστα καταθέτουν με τις οδηγίες τους και την ποιητική τους. Προσπαθούν να διεισδύσουν στη γραφή, στα συμβαίνοντα κατά την ώρα της γραφής, στις κινητήριες δυνάμεις.  Υπάρχει η Μούσα, ποιος ο ρόλος της, αλλά και ποιος ο προορισμός του ίδιου του ποιητή στη ζωή.                                                                                       

Ο ποιητής εκφράζει και τον εαυτό του και το όλον. Είναι ο σπορεύς της παραβολής. 

Υπάρχει όμως κάποτε και η εκτροπή μερικών, γι’ αυτό και η ανάγκη να τους επαναφέρουν οι ομότεχνοι στη θέση τους. Ο ποιητικός λόγος γίνεται τότε τιμωρός των ψευδομαρτύρων.                                              

Δεν υπάρχει όμως μόνο η ποίηση και ο ποιητής, αλλά και ο αναγνώστης. Χωρίς αυτόν η επικοινωνία μονόδρομη και ο ποιητής η φωνή του βοώντος εν τη ερήμω.

                                                                                                            

Μεγάλο μέρος των ποιημάτων αναφέρεται στην κριτική, κάποτε απαξιωτικά, κάποτε αιχμηρά.  Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στους εξ Ελλάδος κριτικούς και στο ρόλο που έπαιξαν ή και παίζουν στην όλη προβολή των σύγχρονων κυπρίων ποιητών. ‘Ετσι, η ανάγκη να λεχθεί η αλήθεια, οδηγεί σε ομολογίες εκ βαθέων, επαναστατικές και τολμηρές.  

Άλλο θέμα είναι η υστεροφημία του ποιητή, η αθανασία του ποιήματος ή του ποιητή, και το αντίθετο βέβαια, το φθαρτό των πραγμάτων, ανάλογα με την ιδεολογία και την οπτική του ποιούντος. 

Οι περισσότεροι συνέλαβαν το μεγαλείο της γλώσσας, των λέξεων, φωνηέντων και συμφώνων, μ’ ένα σίγμα τελικό τα σαρώνω, ακόμα και των συμβόλων της στίξης.                                                                               

Με πολλή αγάπη γράφουν  μερικοί για το ποίημα που δε γράφτηκε. Είναι το άπιαστο όνειρο, το παιδί που δεν γεννήθηκε και όμως υπάρχει στα βάθη του ποιητικού σπηλαίου ανώλεθρο ως αγέννητο.                                             

 Άλλοι βλέπουν με ιδιαίτερη αγάπη το τελευταίο ποίημα, το τέλος με την ποίηση, το τέλος του χρόνου, γι’ αυτό και νιώθουν την ανάγκη να δώσουν τη σκυτάλη στους νεότερους.                              Δεν παραλείπονται, τέλος, αναφορές στις αναλύσεις των ποιημάτων στο σχολείο,                                 στην Παγκόσμια ημέρα ποίησης και στις ποιητικές βραδιές, στον κοινωνικό ρόλο της ποίησης και στην πολιτιστική ζωή.                                                                                                                         

Αυτά γενικά για τα θέματα.                                                                                          

Μια πλούσια σοδειά από διάφορες οπτικές γωνίες, ένα θησαυροφυλάκιο για εργαστηριακή μελέτη, γνώση και απόλαυση, μια σφαίρα πληρότητας και ευφορίας.

Μπορώ να πω πως το βιβλίο Η Ποίηση για την Ποίηση αποτελεί ένα εγχειρίδιο για την ποίηση και τον ποιητή,  τα προβλήματα που αντιμετωπίζει και την τέχνη του γενικά.                        

Υποστηρίζω πως η Ανθολογία αυτή μπορεί να αποτελέσει κιβωτό των ανεξιχνίαστων μυστικών των ποιητών, εξομολογήσεις εκ βαθέων, με χαραγμένα τα στάδια από την ανυπαρξία ως την σύλληψη, γέννηση, ύπαρξη, αντίκτυπο των ποιημάτων, κριτική.

Αυτά γενικά.

 Έρχομαι τώρα στην αναλυτικότερη και πλεχτή από στίχους παρουσίαση ενός μόνο μέρους των  πιο πάνω, της προσπάθειας σύλληψης της έννοιας της ποίησης. Ονομαστική αναφορά σε ποιητές δε γίνεται,  αντίθετα μια προσπάθεια σύζευξης πολλών φωνών, εξ ου και η πυκνότητα της ραψωδίας που ακολουθεί.

Τι είναι ποίηση; Ο ποιητής ψάχνει και θα ψάχνει αιωνίως, ρωτώντας Πού ήσουνα; Σε έψαχνα, σε γύρευα αιώνες πριν σε γωνιές απουσίας.              

Η απάντηση δεν είναι εύκολη, δεν ξέρει από ποιους ουρανούς κρατά, πόθεν η σκούφια της. Στις λευκές νύκτες τ’ ουρανού  και στις μαύρες μέρες του χρόνου, έπεσα μαζί με τις πρώτες ψιχάλες και δεν σε βρήκα. Μην ήσουνα κρυμμένη πάλι ανάμεσα στα παιγνίδια των παιδιών και έφτιαχνες ήλιους; Η ποίηση είναι το άληπτο εκείνο, το ακριβό και ασύλληπτο.   

Όσοι προσπάθησαν να απαντήσουν την παρομοίωσαν με τον φυτικό ή ζωικό κόσμο, ως αέναη ανθοφορία της καρδιάς, αέναη φύτρα, αμάραντο ρόδο, ν’ αρμέγει γύρη από τα άνθη της πέτρας και τα αείζωα άγρια άνθη των αγρών, δρόσο από φύλλωμα βαλσάμου στην ερημιά της δάφνης, Δένδρον υψηλόν, αειθαλές, οξύκορφο με βλαστούς σπάνιους περικαλλείς. Βρισκόμαστε δηλαδή στηγη, στο χώμα, στη ζωή με τους χυμούς πολυποίκιλους και ανθό το ποίημα.

 Από το ζωικό κόσμο, με την έννοια της ωρίμανσης της ιδέας, της καθόδου και ανόδου, την παρουσιάζουν να εκκολάπτει της ομορφιάς την πρώτη φτερούγα στις χωμάτινες στοές.

Πρωτεύουσα  η ερωτική σχέση του ποιητή μ’ αυτήν. Ερωτας, επειδή η ποίηση είναι έρωτας, που διολισθαίνει στα αδήριτα, αντιφατικά παιγνιδια της ζωής ή που τρυγά αβασάνιστα έρωτα με τη φαντασία, εκπρόθεσμο ερωτικό σκάνδαλο που νομιμοποιείται, έρωτας που αρχίζει και τελειώνει, ή ακόμα γάμου στέφανο για τώρα και για πάντα.

Ο ποιητής νιώθει ο εκλεκτός. Διάλεξεν εμένανε για ένα φιλί μεγάλο που’ ναι δροσιά, φιλί  γλυκό σαν μέλι, φιλί  φωτιά, φιλί που βρίσκεις πεταξούμενο στο μονοπάτι σου, χλωρό ακόμα νοτισμένο.

Αλλά και δάκρυ της Αλήθειας που ξεγλύστρησε, δάκρυ, και πρέπει αντίστοιχα να βρεις τα μάτια, το στόμα, το χέρι, το βλέφαρο. Δάκρυα της ψυχής όταν πονάει, ψυχής το καντήλι που ποτέ δεν σβήνει.

Προ πάντων όμως η άνοδος στους ουρανούς και οι ανοιχτοί ορίζοντες σαν τη θάλασσα. Η ποίηση θηρεύει αόρατα έμψυχα μουσικά όργανα πάνω στα ουράνια τόξα, όνειρα, πέτρες, θάλασσες. Μαζί της πλαταίνει η καρδιά σαν τη θάλασσα. Ιππεύει τα φλισβίζοντα κύματα των υπερπόντων ανέμων, καθαρή, πιο καυτή κι από τη μήτρα του Ήλιου. Ζεσταίνει τα σύννεφα στο γαλάζιο ουρανό, να γεννήσει βροχή, να δροσίσει τη γη, να ομορφύνει τη θάλασσα.  Ρίχνει φως στο σκοτάδι της ψυχής, θαρρείς πως άνοιξε παράθυρο και μπήκαν οι ουρανοί μ’ ένα δεμάτι αγγέλους. Γιατί είναι κομμάτι ουρανός , θαυματουργή, που, όταν κάνει το θαύμα,  εμείς τραβιόμαστε στα παρασκήνια, αφού αυτή οδηγεί, κατευθύνει την παράσταση. Συμπερασματικά από τους στίχους, η ένωση των επουρανίων και επιγείων, του φωτός και του σκότους, προπάντων η εμπιστοσύνη σ’ αυτήν.

 Η Ποίηση ως κόρη είναι η  αιθέρια ύπαρξη. Στέκομαι μετέωρος πυριφλεγής στις σχισμές των βράχων, κόρη, ιέρεια- Θεά,  εδίψησέ σε η ψυχή μου, περιστέρι και άνθος της θάλασσας. Παρουσιάζεται άλλοτε με τη φαρδιά τη φούστα της,  με το ηχερό της ντέφι, τα κόκκινά της μάγουλα και την παχιά πλεξούδα. Άλλοτε όμως ψηλαφεί τα λοφία των λευκών ερωδιών ως παιδίσκη αφροδιάζουσα ή μικρή ερμαφρόδιτη θεά. Άλλοτε ως μετάξι από ρίγος στα στήθη, άγνωστη πλευρά της ευτυχίας. Και πάλι ο έρως, η δίψα, η παρθενική ματιά και ωραιότης.

Η ποίηση, κατ’ άλλους, είναι ιδέα διάφανη, ανάμνηση κάθε ιδέας, αντίδοτο της λησμοσύνης, απέραντη γυμνή βεβαιότητα, αποθέωση της μοναξιάς. Δυσπρόσιτη στην κοινή αντίληψη,το απροσδιόριστο, αύρα καλωσύνης, η παράβαση της ενδεκάτης εντολής, που μπορεί να ερμηνέψει ψυχικά πάθη, να ονομάσει μεγάλα νοήματα, οπότε και καταλήγουμε στο αρχαίο σημαίνειν του δελφικού Απόλλωνα και στο μαντικό Ερμή.

‘Η ακόμα  η ποίηση είναι επαναστατική, μαχητική, λέξεις μ’ αφαιρεμένη περόνη, σπαθί και ντουφέκι, ιαχή στη μάχη. Συνώνυμη της ελευθερίας, της αποκτημένης με θυσίες, ελευθερία υπέρτατη,: Σ’ είδα να περπατάς αγριεμένη τ’ ανέμου αντίθετα.  Σε γνώρισα. Μαχητική, τα ποιήματα δένονται στο στήθος χιαστί σε σφαιροθήκες. Γι’ αυτό ο ποιητής κερδίζει τη λευτεριά. Γι’ αυτό  Συνέλληνες, Γράφετε ποιήματα για να ελευθερώσουμε την πατρίδα μας.  Η ποίηση είναι τόπος ανοιχτός σαν την ελευθερία. Αρκεί μονάχα να βρεθεί η σωστή λέξη.

Αλλά η ποίηση είναι και  λυρική, ένα μικρό ιδιωτικό παράθυρο, μικρό καταφύγιο που κρατά την ποιήτρια  με ζήλο στην αυλή της, μνήμη-φωνή, ξηφκάλλει σε.

Η ποίηση είναι  παρουσία και απουσία, η πεμπτουσία της λέξης, ένα πέταγμαν οπού αρχίζει, πηγή πεντάρφανη κι αιώνια με τις κρυφές λαχτάρες που αγγίζουν την ώρα που απελπισμένος έρημος ψάχνει ο ποιητής  το φίλο να κρατηθεί, κι όταν τον βρει, πορπίζει σε, πουκουππίζει σε. Σειρήνα αεικίνητη που σεριανά αβασάνιστα στα κράσπεδα του Όντος και του Μη,  σήραγγα σκοτεινή. (Ο ποιητής δεν είναι φιλόσοφος, αλλά ακολουθώντας την Καλή του φτεροκοπά συν όλη τη ψυχή.)  

Η ποίηση είναι σπίτι που χωράει όλο τον κόσμο,  συμπαντική αρμονία,  συνειρμός αντιθέτων, ο τελευταίος στίχος από ποίημα που αποσκίρτησε, της ιστορίας η πρώτη αδελφή, του φωτός η πρώτη θυγατέρα. Με  μακροπρόθεσμη προοπτική. Τρόπος να κινδυνεύει και να σώζεται ο ποιητής, που υφαίνει παραμύθια από άγριες φράουλες. Παίζει την ψυχή του και τη χάνει ή την κερδίζει. Δηλαδή; Το ελεύθερον το εύψυχον ως εμφαίνεται εις το κινδυνεύειν.

Συνώνυμη της φωτιάς, φλόγα που καίει τη θλίψη, φλόγα που ταξιδεύει τη σκέψη, φλόγα της στιγμής, φως οπού άστραψε,  χάδι, ένα χαμόγελο, ένα φως, όραμα του παραδείσου, αρχαία φωνή. Γνώση που ανεβαίνει στο σώμα και τη δέχεται αγγελικά ο δέχτης, με πόνο χαράς και την ορμή του αθώου. Κάποτε όμως συγγένεια έχει με τη λύπη την εσωτερική αυλή. Φλόγα, φως, όραμα.

Το ανεξήγητο όμως της ποίησης παραμένει. Γιορτές και γραφές με αποσιωπητικά,  κύτταρα απρόθυμα και μια μετέωρη σιγή.  Όταν η ώρα της ποίησης έρθει, γίνονται αλήθειες τα πιο απατηλά του κόσμου. Ακόμα η ποίηση είναι η δίδυμη αδελφή της αιωνιότητας, που αναιρεί αέναα την υπόθεση του θανάτου. Μ’ αυτό το μαύρο πουλί πρέπει να τα βγάλουμε πέρα, το χαρτί γεμίζοντας με μανία. Η αιώνια πάλη των αντιθέτων. Της ζωής και του θανάτου.

Η ποίηση είναι απαιτητική, άγρυπνη, τρώει τα σωθικά. Ο ποιητής  προορισμό έχει με τον ένα ή τον άλλο τρόπο να θυσιαστεί, αφού  ενδόμυχα γνωρίζει πως  η τάξη των πραγμάτων αυτό ορίζει. Κι ας μην υποψιάστηκε ποτέ κανείς τη στενή πύλη.  Αφού είναι ό, τι πολυτιμότερο για τον ποιητή, αυτός  με πείσμα αποποιείται καθετί που θα το πλήρωνε με αντίτιμο την ποίηση. Από μια άλλη άποψη, το άλογο της ποίησης δεν έχει ηνία ουδέ ωράριο. Οι οπλές του ματώνουν τη σκέψη.

Η ποίηση είναι λυτρωτική. Μέσα από όλων των ειδών τις καταστροφές ο ποιητής  θέλει να την αγκαλιάσει, τρομαγμένο φεγγάρι καθώς θα επελαύνουν τα δρεπανηφόρα άρματα και να αναληφθούμε μαζί τυλιγμένοι τα ανεμίζοντα πέπλα και τους εφτά ουρανούς. Τόσα χρόνια παλεύοντας μες στις σπηλιές Κανένα από τα όνειρά μου δεν μ’ εγκαταλείπει. Λίγο ακόμα- λέω και ξαναλέω- με το σκάφαντρο των στίχων θ’ ανεβώ ν’ αποτινάξω το πένθος της ψυχής μου. Η θαλπωρή της Τέχνης ας μου χαϊδέψει το φλογισμένο μέτωπο, αχ τι λύτρωση φέρνει  στην καρδιά με τους σταλαχτίτες.

Η ποίηση είναι ό, τι ιερότερο έχει ο ποιητής, άχραντη δέηση, χερουβικά πελάη, μυστικό ωσαννά. Εκστατική η ψυχή προσεύχεται.  Η ποίηση ανεβαίνει  εν πομπή με κεριά και λαμπάδες Κατεβαίνει στον πόνο μοναχή και λάμπουσα με ένδυμα νυμφώνος , γιατί αποτελεί ιαματικό αγίασμα, ιερή  μανία με τον εσωτερικό της τρόπο. «Η ποίηση είναι μνήμη, μνήμα, μνημείο» γονυκλισία ατέλειωτη που καταργεί το τέλος. Να τώρα μαζεύει τα ρούχα της και κλείνεται στην ερημιά με πείσμα.

Σ’ αυτό το ιερό καταφεύγει ο ποιητής μετά τις περιπλανήσεις στους δαιδαλώδεις δρόμους της ζωής. Κι ύστερα σε σένα πάλι ξαναγυρνώ, ω ποίηση. Η ποίηση μου δίνει τη σπηλιά του πρωτόγονου, όταν με κατατρέχουν τα στοιχεία της ζωής. Η ποίηση μου αλλάζει το κατάπλασμα στο φαγωμένο πρόσωπο του μόχθου- Κάθε βράδυ η ποίηση μου δίνει το φως.

Ως το μόνο ασφαλές καταφύγιο, η ποίηση γίνεται κιβωτός τις ώρες του κατακλυσμού. Όταν αφήναμε πια τα εφηβικά ιδανικά εσύ πού ήσουν; Γλίστρησα στην ποίηση. Στο δύσβατο και μακρινό ταξίδι θωράκιζε την ψυχή μου η ποίηση. Ναυαγοί στη θάλασσα της απόγνωσης  Θεέ μεγαλοδύναμε , σε Σένα μονάχα ακουμπάμε. Απόψε θέλω να αποσιωπήσω κάτι φωνές, να κατευνάσω σκιές αχαλίνωτες, οργισμένες. Πώς γίνονται οι μνήμες φαντάσματα κυνηγοί; Ας πάρω το πιο γλυκό τουφέκι να σημαδεύσω μάτια που βγάζουν φωτιά.

Η προσπάθεια να περιελιχθεί το νήμα στον κορμό της τεράστια. Οι στίχοι πολλοί, μια σύνθεση επιδιώχθηκε, που κατεβάζει ως τα τρίσβαθα και ανεβάζει ως το άπειρο, με πάντοτε παρόν το άληπτο εκείνο.

                                                                       ***

Πολλά κι ωραία θα λέγαμε ακόμα, αν είχαμε χρόνο, για την ιερή μνήμη των προπατόρων, το πολυφωνικό πίσω από κάθε στίχο το πραγματικού ποιητή, για το σώμα ως πατρίδα και τον ιστορικό χρόνο και το ρόλο του στη συγγραφή, την ευλογία να έχουν ζήσει σ’ αυτό τον τόπο, αυτή την εποχή οι ποιητές μας και να βιώσουν και αποτυπώσουν διασωστικά τα γεγονότα, τον πόνο, την ελπίδα, τη ματαίωση. Τη βεβαιότητα πως χωρίς ποίηση ο κόσμος απανθρωπίζεται, κάτι που αντιλαμβάνονται όσοι διακρίνουν την ποίηση από τη νόθη στιχοποιία, μίμηση, παραποίηση. Το ίδιο σημαντική είναι η προσπάθεια να οριστεί ο ποιητής, τι και ποιος είναι, πόθεν έρχει, ο πλάστης κι ερημικός, που σκαλίζει το όνειρο στο βράχο. Ο άνθρωπος που βιώνει την έμπνευση.  Το ποίημα κατεβαίνει τις σκάλες του μυαλού μου τρίζοντας. Μα πίστεψε, τους στίχους μου μονάχη μου δεν γράφω. Τους ψιθυρίζει στ’ αφτί μου από το σύμπαν μια φωνή.

Κι ενώ ο ποιητής ετοιμάζεται για τον επόμενο στίχο, ο ομιλητής ετοιμάζεται να σας ευχαριστήσει για την υπομονή.

                                                                             ***

Πολλά αποκομίζει ο αναγνώστης του βιβλίου για τις δυσκολίες στη συγγραφή, την κυοφορία των στίχων, τον ίλιγγο, όταν καραδοκεί το ποίημα, την επεξεργασία του, το στίλβωμά του, την κριτική, τη γλώσσα, τις λέξεις, τις εκδηλώσεις για  την ποίηση, εκείνο το άληπτο της ποιήσεως , που μόνο μελετώντας κανείς το βιβλίο Η Ποίηση για την ποίηση θα απολαύσει σε όλες τις πτυχές και διαστάσεις του.

Στο τέλος, όπως κι εσείς το ξέρετε καλά, ο λόγος των ποιητών είναι πολύ πιο δυνατός από αυτόν οποιουδήποτε παρουσιαστή των. Εννοείται πως έμειναν πολλά που δεν ειπώθηκαν, πολλά που υπάρχουν και δεν ανιχνεύτηκαν, ένας πλούτος τεράστιος η συλλογή ποιημάτων για την ποίηση και τους ποιητές. Ευχαριστήρια τώρα μόνο στη Μόνα Σαββίδου Θεοδούλου, στο Πεν, στην Εταιρεία Κυπριακών Σπουδών  και σ’ εσάς που είχατε το ενδιαφέρον, την καλοσύνη, την υπομονή.

Ευχαριστώ σας

ΓΙΟΡΤΗ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΙΕΡΑΡΧΩΝ ΣΤΗ ΛΕΜΥΘΟΥ

ΣΧΟΛΗ ΜΙΤΣΗ ΛΕΜΥΘΟΥ

Κυρίες και κύριοι,

Ευλογημένος ο άνθρωπος που έχει μνήμη και θυμάται. Μπορεί να ξαναφέρει στο νου στιγμές που έζησε στο παρελθόν, να τις μεταποιήσει  ή και να τις απωθήσει στα έγκατα, αν του είναι οδυνηρές.

 Ήλθαμε εδώ, γιατί βρίσκεται στη διεύθυνση της Σχολής Μιτσή ένας απόφοιτός της, που έζησε ως μαθητής ψυχή τε και σώματι το σχολείο και τη διαμονή σ’ αυτό, γι’ αυτό και ξέρει πολυδιάστατα και ακριβώς τη θέση στη οποία βρίσκεστε κι εσείς σήμερα, αγαπητοί μου μαθητές και μαθήτριες.

Αγαπητοί συνάδελφοι,

χαίρομαι γιατί μου δίνεται η ευκαιρία να ξαναβρεθώ στο σχολείο όπου υπηρέτησα για δυο χρόνια,  αλλά στο οποίο έζησα τη δασκαλική και τη μαθητική ζωή, γιατί εδώ, στα 1967 με 1969, σαρανταπέντε χρόνια πριν,  οι δάσκαλοι δεν ήμαστε και πολύ πιο μεγάλοι από τους μαθητές μας, γι’ αυτό και η επικοινωνία κι η αλληλοκατανόηση πρυτάνευαν.

Εξάλλου ήταν τα πρώτα χρόνια της διδακτικής μας εμπειρίας, κι όσο κι αν περνούν τα χρόνια τόσο πιο αξέχαστα τα βρίσκουμε χαραγμένα εντός μας. Πρωτόγνωρες εμπειρίες, στην τάξη, στην αυλή, στις εκδρομές, στο χωριό, στην εκκλησία, στις γιορτές.

Μια περίοδος με τη δικτατορία στην Ελλάδα και την αιώνια πάσχουσα Κύπρο, φανήκαμε οι τυχεροί. Τους καθηγητές εδώ διόριζε τότε το Συμβούλιο της Σχολής, γι’ αυτό και μπήκαμε στο επάγγελμα μόλις πήραμε το πτυχίο, με όλη τη ζέση και τον ενθουσιασμό του νεοφώτιστου.

Καθηγητές διέμεναν με τους μαθητές στο οικοτροφείο, το μεσημέρι τρώγαμε όλοι μαζί, η ομόνοια κι η παιδαγωγική αγάπη δεν ήταν λόγια κενά. Αγαπούσαμε τους μαθητές ως φίλους, και μας αγαπούσαν, απόδειξη η σημερινή παρουσία μας εδώ, αλλά κι άλλες  συναντήσεις μας με απόφοιτους της Σχολής.

Παιδιά από τη Λεμύθου, τον άη Δημήτρη, Παλιόμυλο, Τρεις Ελιές, Καμινάρια, Πρόδρομο αλλά και Σαλαμιού της Πάφου, Κάτω Πλάτρες, Φοινί, Πελέντρι, Μονιάτη, ΄Αρσος  φοιτούσαν εδώ κι έτσι γνωρίζαμε τα χωριά της περιοχής, γιατί είχαμε την ευκαιρία να τα επισκεπτόμαστε τα βράδια, να συναντούμε γονιούς, να ανταλλάσουμε απόψεις για την πρόοδο των παιδιών τους.

Τόσο ήταν το μεράκι  και ο πόθος μας να μην αφήσουμε στιγμή ανεκμετάλλευτη, ώστε όταν χιόνισε σ’ όλη σχεδόν  την Κύπρο το 1968, πήραμε τους δρόμους να βρούμε δίοδο για τη Λεμύθου. Έπρεπε Δευτέρα να ξαναρχίσουμε δουλειά ύστερα από το Σαββατοκυρίακο, δε βρήκαμε μέσω Λεμεσού, επιστρέψαμε Λευκωσία, φτάσαμε Μουτουλλά, κι από κει, αφήσαμε το αυτοκίνητο, φορτωθήκαμε τα μπογαλάκια μας κι ήρθαμε από Μουτουλλά κατάκορφα μέσα στα χιόνια βράδυ στο σχολείο. Αλησμόνητες περιπέτειες.

Δεν περνούσε βέβαια χρονιά που να μην έχουμε και αυτοκινητικό ατύχημα μέσα στα χιόνια, αλλά αυτό ήταν μέσα στο πρόγραμμα και στις συνθήκες της ζωής εδώ, μιας ζωής γεμάτης μάθηση και για μας και για τους μαθητές μας.

Ήταν ευλογημένες χρονιές, όπως και τώρα, όπως αντιλαμβάνομαι, γιατί εδώ στη Λεμύθου μέναμε όλοι,  νέοι τότε καθηγητές και καθηγήτριες, με μικρά παιδιά οικογενειάρχες μερικοί, αλλά η φιλία και η ζεστασιά όχι μόνο του τζακιού αλλά προπάντων της καρδιάς, μας έδεσε και μας κρατεί φίλους ως σήμερα.

Νους υγιής εν σώματι υγιεί. Ο διευθυντής σας Αλέκος Σπανός ήταν από τα αγαπητά μας παιδιά μαζί με τ’ αδέλφια του, λαμπροί μαθητές, το ξέρετε, τίμησαν το σχολείο και το Φοινί, τιμούν την Κύπρο όπου κι αν βρεθούν. Η απόφασή του και του Καθηγητικού Συλλόγου να τιμήσει σήμερα δασκάλους του, ανάμεσα στους οποίους το μακαριστό μας φίλο Γεώργιο Δράκο τον τιμά ιδιαίτερα, αυτόν κι όλους εσάς.

Επιστρέφει, λέει, μέρος της ευγνωμοσύνης που νιώθει για τη Σχολή, για τη ζωή του εδώ, για τους δασκάλους του, κι εμείς, νιώθουμε τη μεγαλύτερη κάτω από τις συνθήκες περηφάνια γι’ αυτόν, την οικογένεια, τη γενιά του, το χωριό, τη Σχολή μας.

                                                                 ****************

Αγαπητοί μου,

Όπως ξέρετε, στις 30 Ιανουαρίου γιορτάζουμε τους τρεις ιεράρχες, το Μέγα Βασίλειο, το Ιωάννη Χρυσόστομο και το Γρηγόριο το Θεολόγο. Η μέρα είναι γνωστή ως ημέρα των Ελληνικών Γραμμάτων. Οι τρεις ιεράρχες είναι οι πατέρες της εκκλησίας μας που γνώρισαν την ελληνική παιδεία σπουδάζοντας στα πανεπιστήμια της εποχής αρχαία ελληνικά,  φιλοσοφία και όλες τις γνωστές τότε επιστήμες.

Γνωρίζοντας όμως τη  διδασκαλία του Χριστού στράφηκαν σ’ αυτόν ως σωτήρα, χωρίς να εγκαταλείψουν την αγάπη τους για τον ελληνικό πολιτισμό. Η ελληνική σκέψη τούς βοήθησε σε μια περίοδο που έπρεπε να στερεωθεί το χριστιανικό πνεύμα με το λόγο, να αναλύσουν  δύσκολες τότε για πολλούς έννοιες, γι’ αυτό και οι τρεις ιεράρχες ως γνώστες και του ελληνικού πνεύματος και της διδασκαλίας του Χριστού έθεσαν τις βάσεις της Χριστιανικής θεολογίας, βοηθούμενοι από το ελληνικό πνεύμα που είχε ήδη στη διάθεσή του τα αναγκαία λογικά όπλα.

Η ελληνική παιδεία με τη χριστιανική θρησκεία ενωμένες έδωσαν στον κόσμο- και ιδιαίτερα σε μας τους νεοέλληνες- ό, τι ονομάζουμε ελληνοχριστιανικό πολιτισμό, για τον οποίο είμαστε περήφανοι, γιατί ξέρουμε πως  διδάσκει  την αγάπη, την ελευθερία, τον αγώνα για αξιοπρέπεια, τη φιλαλληλία, την ταπεινότητα και απλότητα στη ζωή και στη συμπεριφορά. Γι’ αυτό τιμούμε τους Τρεις Ιεράρχες, τους φωστήρες της τρισηλίου θεότητας.

 Όλα όμως αυτά είναι μάταια και ψευδή αν δεν τα μελετήσουμε, αν δεν διαβάσουμε τα βιβλία τους, αν δεν γνωρίσουμε τις σκέψεις τους, προπάντων όμως αν δεν τους έχουμε στη ζωή μας οδηγούς, πράγμα που οσο πάει και δυσκολεύει με τα σύγχρονα μέσα επικοινωνίας και την αχαλίνωτη χρήση τους.

Ένα από τα κείμενα που διδάσκαμε παλιά στα σχολεία, απόδειξη της ελληνομάθειας του Μεγάλου Βασιλείο ήταν το Προς τους νέους, πώς να ωφελούνται από τα Ελληνικά γράμματα

Σ’ αυτό ο ιεράρχη απευθύνει συμβουλές σε αγαπητά του παιδιά για το πώς μπορούν να βοηθηθούν από τα διδάγματα των αρχαίων ελληνικών κειμένων, επιλέγοντας τα κατάλληλα και αποφεύγοντας τα φθοροποιά.

Όπως λέει ο αρχαίος ποιητής Ησίοδος, γράφει ο Μέγας Βασίλειος, είναι άριστος άνθρωπος όποιος μονάχος του ξεχωρίζει το σωστό, κι είναι καλός άνθρωπος όποιος συμμορφώνεται με τις σωστές υποδείξεις. Ένω όποιος  δεν είναι ικανός να το κάνει αυτό χαρακτηρίζεται ως άχρηστος .

Εμείς οι χριστιανοί, λέει,  θεωρούμε εντελώς ασήμαντο πράγμα την εδώ κάτω ανθρώπινη ζωή και  δε δίνουμε σημασία στην ένδοξη καταγωγή, την ευρωστία του κορμιού, τη σωματική καλλονή, το ωραίο ανάστημα, τις τιμές που δίνουν οι άνθρωποι.

Οι χριστιανοί, λέει ο Βασίλειος, θεωρούν την παρούσα ζωή ως προετοιμασία για τη μέλλουσα, γι’αυτό δίνουμε έμφαση στην ψυχική καλλιέργεια περισσότερο παρά στο σώμα.

Ο καρπός της ψυχής, η αξία της είναι η αλήθεια.

Οπότε, πρέπει να μάθουμε να διαχωρίζουμε τα καλά από τα κακά κείμενα που διαφθείρουν τον άνθρωπο και την ψυχή του.

Απ΄ όσα μας διδάσκουν θα διαλέγουμε και θα παίρνουμε μονάχα ό, τι είναι έπαινος της αρετής και κατάκριση της κακίας

Ο Ησίοδος, λέει ο Βασίλειος, σκέφθηκε ότι ο δρόμος της αρετής είναι στην αρχή κακοτράχαλος και δυσκολοδιάβατος κι ανηφορικός, ύστερα όμως γίνεται  ίσιος, όμορφος, εύκολος, καλοδιάβατος και πιο ευχάριστος από τον άλλο.

Αυτά είναι μόνο λίγα από το κείμενό του, αρκετά όμως για να δώσουν τα μηνύματα.

Αν και με το διαδίχτυο και τα σύγχρονα μέσα επικοινωνίας παραμερίσαμε το βιβλίο, δεν παύουν τα διδάγματα του Μεγάλου Βασιλείου να ισχύουν, γιατί η κριτική ικανότητα θεωρείται σήμερα αναγκαία περισσότερο παρά ποτέ, γιατί οι πειρασμοί είναι περισσότεροι, η εικόνα μπήκε στη ζωή μας, οι πληροφορίες είναι χείμαρρος, γι’αυτό αν δεν είμαστε σε θέση να ελέγξουμε τι διαβάζουμε, τι βλέπουμε, τι χρησιμοποιούμε στις εργασίες μας, θα ζούμε στη σύγχυση.

Η πληροφορία είναι βλαβερή για την ψυχή ή ωφέλιμη, γι’ αυτό και πρέπει να φιλτράρεται από την κρίση μας. Κριτήριο πάντα είναι το ωραίο, το καλό, το αληθινό, που αποβαίνει ωφέλιμο και σε μας και στους άλλους.

Χαιρόμαστε όταν το βλέπουμε ή το ακούμε, νιώθουμε να μας γεμίζει ή να λύνει τις απορίες μας. Ειδ’ άλλως τα εσωτερικά μας κριτήρια διαμαρτύρονται, πως πρόκειται για κακό, άσχημο, ψευδές.

Δυσκολότερα σήμερα τα πράγματα από άλλες εποχές, ζητούν την ψυχική προπάντων δύναμή μας, γιατί –δυστυχώς- σήμερα όλοι, όπως ξέρουμε, στρεφόμαστε περισσότερο στα υλικά αγαθά, γιατί είναι πιο χειροπιαστά. Η διαφήμιση μας πείθει, οι ταινίες κι οι τηλεοπτικές σειρές, τα παιχνίδια στον υπολογιστή, ξεχνάμε τη γλώσσα μας, μαϊμουδίζουμε νομίζοντας πως οι ξένοι είναι πιο πολιτισμένοι από μας, νομίζουμε πως τα οικονομικά μας πρέπει να τίθενται στην πρώτη βαθμίδα της ιεραρχίας μας.

Είδαμε την οικονομική καταβαράθρωσή μας, είδαμε και πού οδηγούμαστε με τον αχαλίνωτο κερδοσκοπικό οίστρο. Και όμως πασιφανώς έχουμε τα καλύτερα διδάγματα, τους καλύτερους δασκάλους, τον άριστο τρόπο ζωής, κοντά στη φύση και στον άνθρωπο, κοντά στο Θεό.

Κάπου στα βάθη της καρδιάς μας ο καθένας έχει τον καλό εαυτό του, τον πραγματικό εαυτό του, τον ίδιο το Θεό να τον περιμένει, να μιλήσει μ’ αυτόν, να ψάξει μέσα του να τον βρει. Και η ησυχία χρειάζεται, και ο αγώνας μέσα στην ησυχία, και το ένδον σκάπτειν.

Όλος ο πλούτος του κόσμου μας δόθηκε από το Θεό και βρίσκεται μέσα μας.

                                                              ***********

Ένας άνθρωπος που βυθίστηκε στον εαυτό του και μελέτησε βαθιά τα ελληνικά και χριστιανικά γράμματα ήταν ο φίλος και συνάδελφος Γεώργιος Δράκος. Μαζί εργαστήκαμε τα πρώτα μας χρόνια στη Σχολή, έμενε τότε στο οικοτροφείο, ένας φανατικός των γραμμάτων, μια μνήμη αξιοθαύμαστη, θυσιαζόταν για τα παιδιά όπου κι αν δίδαξε, όπου κι αν υπηρέτησε, γιατί ανέβηκε ως τα ανώτατα την κλίμακα, γυμνασιάρχης σε πολλά σχολεία και δεξί χέρι υπουργών Παιδείας. Μια δυνατή φωνή στην ψαλτική και στο τραγούδι, οι δρόμοι της Λεμύθου ως το Όμοδος το χωριό του χάρηκαν πολλές φορές τις συζητήσεις μας και τα τραγούδια του. Μας εγκατέλειψε πριν λίγο καιρό, στις 27 Νοεμβρίου. Κοντά του βρισκόμασταν και οι φίλοι του, δάσκαλοι και μαθητές από τη Σχολή εδώ, γιατί αυτή η Σχοή ήταν χαραγμένη για πάντα στην καρδιά του. Η κυρία Γεωργία Δράκου, η γυναίκα του, και ο γιος του Σταύρος Δράκος καθηγητής της καρδιολογίας σε πανεπιστήμιο της Αμερικής είναι σήμερα μαζί μας.

Μαζί μας είναι επίσης είναι ο κύριος Αντώνης και η κυρία Νίκη Λίγγη. Όσοι έχετε γονείς που φοίτησαν στη σχολή και διετέλεσαν μαθητές τους είναι σίγουρο πως θα σας πουν τα καλύτερα λόγια για τον κύριο Λίγγη ως καθηγητή της Λογιστικής και των Εμπορικών, γιατί με τη σκληρή του δουλειά και την παρόρμησή του στα παιδιά τότε, κατόρθωνε να φέρνει τη Σχολή Μιτσή πρώτη στις εξετάσεις Λογιστικής και τους μαθητές του να διαπρέπουν αργότερα στις επαγγελματικές τους σχέσεις, να ανέρχονται τις κλίμακες της ιεραρχίας και να γίνονται διευθυντές είτε στις τράπεζες είτε στις επιχειρήσεις που εργάζονταν. Ο κύριος Αντώνης Λίγγης δίδασκε εδώ τα Οικονομικά, όπως κι η γυναίκα του κυρία Νίκη δίδασκε τη δακτυλογραφία και αγγλικά, με μεγάλες επιτυχίες στους παγκύπριους διαγωνισμούς. Έμεναν στο σπίτι πάνω από το σχολείο και η ζωή τους εδώ άφησε εποχή για την αγάπη και πρόοδο στην οποίαν οδήγησαν τους μαθητές τους.

Ο κύριος Χάρης Αριστοδήμου, θείος του διευθυντή σας, από το Φοινί, φοίτησε στη Σχολή και έγραψε για τη φοίτησή του εδώ, τον καιρό της αγγλοκρατίας, δυο διηγήματα, που περιέλαβε σε συλλογή διηγημάτων του με τίτλο «Τα δάχτυλα της Χαράς». Οι στιγμές της ζωής του στη Σχολή και στη Λεμύθου, οι αντιδράσεις των μαθητών εναντίον των άγγλων κατακτητών αλλά προπάντων η αυστηρότητα και η τάξη της σχολής του έμειναν αξέχαστα, γι’ αυτό και τα έχει αθανατίσει σε διηγήματα. Ο κύριος Αριστοδήμου διετέλεσε δάσκαλος, διευθυντής, επιθεωρητής, υπεύθυνος της εκπαιδευτικής αποστολής μας στην Αγγλία, όπου και εργάστηκε στα εκεί σχολεία.                             *****************

Πριν τελειώσω θα’ θελα να σας διαβεβαιώσω πως πάντα παρακολουθούμε τη ζωή στη Σχολή Μιτσή. Ιδιαίτερα όμως χαιρόμαστε, γιατί τα τελευταία χρόνια ζουν και δημιουργούν καλλιτεχνικά εδώ αξιόλογοι νέοι συνάδελφοι, που ξανάδωσαν μαζί με το φίλτατο διευθυντή σας ζωή και φωνή στη Σχολή Μιτσή Λεμύθου.      

Ευχαριστούμε και πάλι για την τιμή και τη φιλοξενία και ευχόμαστε κάθε επιτυχία στο έργο σας.