που λες

 Που λες

Που λες, αν θυμάσαι κι εσύ, τότε που ήμαστε μικράκια και παίζαμε στην αυλή της εκκλησιάς, χωστό, πέντε πέτρες, μπάλα, πιριλιά, και σου φώναζε η Μαρία, άνοιγε το παραθυράκι της κουζίνας σας, έβλεπε στο δρόμο περιέργως, έλα Χρίστο, δεν χορταίνει κανείς το παιχνίδι, έμενες ακόμα λίγο, ιδιαίτερα την άνοιξη και το καλοκαίρι, χαρά Θεού, τότε ξέραμε τι είναι η κάθε εποχή, σημάδια είχαμε, 25 του Μάρτη πουκάμισα στην παρέλαση, 28 του Οκτώβρη τα μπλε τρικά, εσύ είχες εκείνο το πολύχρωμο μπακλαβωτό, πολύ της μόδας για παιδιά, και το περηφανευόσουν, ολονυχτίς το έπλεκε η μάνα σου, κι άκουγε το τουρκί που πουλούσε σαλέπι, ζεστό με το ζιζίμπρι, έπαιρνε ένα φλιτζανάκι του καφέ, της το γέμιζε, μια εικοσάρα πράμα, κι εσύ με το κουταλάκι να απολαμβάνεις.

Ο μουεζίνης από τον μιναρέ δεν είχε μεγάφωνα, ακουγόταν ανθρώπινος, να καλεί τον θεό του, ύστερα βρέθηκαν οι μεγαφωνικές εγκαταστάσεις, τώρα πολεμά να κατακτήσει και τον αέρα, τον Πενταδάκτυλο με τις ζωγραφισμένες σημαίες του, τους ξένους επισκέπτες του με τη σημαιούλα του ψευδοκράτους του, ο κάθε κατεργάρης σκαρφίζεται ένα σωρό για να πιστέψει πως ο τόπος είναι δικός του, κι εμείς θυμόμαστε πως σε δεκαεννιά λεπτά βρισκόμασταν στην Κερύνεια να φάμε παγωτό στου Σκανναβή, κι απέ, ολοταχίς στον παράδεισο του αγίου Επικτήτου.

Άλλοι τα βλέπουν μαύρα κι άραχλα τα πράματα, άλλοι έχουν τις ελπίδες τους, όπως τώρα, που βλέπουμε το νησάκι να επιπλέει και να συναγελάζεται με τους μεγάλους της Ευρώπης, καλά λεν, να χαμογελάσει λιγάκι το μουτράκι μας, μια ζωή πενήντα χρόνια με τη μούρη στο έδαφος!

αεροστατο

 

Κυκλοφορούσε ένα τεράστιο αερόστατο πάνω από το νησί, γεμάτο δηλητηριώδη αέρια, πάρε την πιο δυνατή μάσκα, αν θα σωθείς, γίνεται η έκρηξη, φτάνουν βλήματα ως την Ελλάδα, πάρε τον κάτω, εδώ αντιστράφηκαν οι όροι, έκλαιε το ποντίκι, μα γιατί κλαις, με κατηγορούν πως είμαι ελέφαντας και πρέπει να αποδείξω πως δεν είμαι, τέτοιο μακελειό, τέτοιο κακό δεν μετάγινε, από αέρια και αερόστατα να πνιγεί τόσος κόσμος, εύπιστος και μη!

ανελλήνιστοι

 

Η επικαιρότητα μας μεταφέρει κάποτε στο παρελθόν, σε μνήμες μαθητικές, όταν ο καθηγητής μας γιατρός Κύπρος Χρυσάνθης στο μάθημα της Υγιεινής καλούσε συμμαθητή σε εξέταση, κι αυτός απαντούσε στις ερωτήσεις του  μιξοκυπριακοελληνικά, χαριτολογώντας του έλεγε, ο Κουτσιούκ χρειάζεται γραμματέα, θα προσληφθείς αμέσως. Κι ο συμμαθητής  δεν έγινε ούτε αρχηγός κόμματος ούτε ευρωβουλευτής!

Καμιά τεχνολογία και καμιά εφαρμογή δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη γνώση της ελληνικής γλώσσας, απαραίτητης για όποιον διεκδικεί δημόσιο αξίωμα. Αν αναλάβει αξίωμα, θα μελετά νόμους και κανονισμούς, διατάξεις και διατάγματα, διακηρύξεις και νομικά έγγραφα, ακόμα και άρθρα του μελλοντικού συντάγματος της Κύπρου ή εισηγήσεις για τη λύση του. Δεν θα περιμένει κανείς τις εφαρμογές ή τις απαντήσεις στις εφαρμογές για να ιεραρχήσει τις ανάγκες του λαού ή τις προτεραιότητες. Όποιος δεν κατέχει καλά την ελληνική γλώσσα και ανέρχεται σε αξίωμα, μόνο κακό μπορεί να προκαλέσει στον τόπο αφού δεν θα καταλαβαίνει τι κρύβεται πίσω από τις λέξεις και τις γραμμές.-

 

Κάθε πουλί με τη φωνή του…

Καθ’ όλη τη διάρκεια της μεγάλη βδομάδας τυλιχτήκαμε σε λόγο υπέρλαμπρο και θεϊκό, παρακολουθήσαμε μιμήσεις πράξεων σπουδαίων, αγίων, θαυμαστών, οι βυζαντινοί υμνογράφοι ζωντάνεψαν με τη φαντασία τους διαλόγους και σκηνές του θείου πάθους, τότε καταλαβαίνει κανείς τη δύναμη του λόγου, «είπε και εγένετο», ο λόγος έφερε στο φως, εν αρχή ήταν η λέξη.

Μέσα σ’ αυτό το κλίμα συλλαμβάνει κανείς τη σημασία της γλώσσας, ιδιαίτερα της ελληνικής, με την αρχαία, τη μεσαιωνική και τη νεότερη, τίποτε να μην αποκόψουμε, από τίποτε να μην αποκοπούμε, όσο μπορεί ο καθένας, αλλά το έγκλημα ήδη έχει διαπραχθεί, διά νόμου απαγορεύτηκε η καθαρεύουσα, χάσαν όσοι έχασαν τον Παπαδιαμάντη και τους άλλους μεγάλους, μόνο και μόνο να διαβάσει κανείς τους τίτλους των έργων της ελληνικής γραμματείας δεν τον φτάνει μερόνυχτο. Ποιος θα διδάξει τι.

Κι ερχόμαστε στα πολύ σημερινά, εκατοντάδες σελίδες έχουν ήδη γραφτεί για μια κάποια κυρία υπαρκτή ή φανταστική, μυθιστορηματικές εκδοχές ακούονται, διαβάζουμε, άλλοι βρίσκουν ευκαιρία να τα βάλουν με όλους, και προεκλογική περίοδος που είναι, και τι δεν άκουσε ο αρχιεπίσκοπος και ο πρόεδρος!!!

Πλησιάζουν και οι εξετάσεις για εισδοχή στα πανεπιστήμια, και διαβάζεις δήθεν δοκίμια, οι άνθρωποι δεν ξέρουν να γράφουν, χάνονται μέσα στους συλλογισμούς, κείμενα προς αποφυγήν και όμως δίνονται για να εξεταστεί η ικανότητα των μαθητών να κατανοούν ανοησίες, χαλασμένους συλλογισμούς, και να τους ονοματίζουν, και τι θα καταλάβω αν ξέρω πως αυτός ο συλλογισμός ονομάζεται παραγωγικός ή αναλογικός, αν δεν ξέρω να στηρίξω τους δικούς μου. Ο άλλος νομίζει πως γράφει, ένας λέει ποιήματα, άλλος πεζογραφήματα, κριτικές, με ύφος και πόζα, άλλος θυμάται κάτι μόνο και μόνο για να εμφανίζεται στα μέσα, άλλος διορθώνει τους πάντες, κι ύστερα από όλα αυτά, λέω, η καλύτερη στάση είναι να αποδεχθείς, κύριε, το γνωστό, ΚΑΘΕ ΠΟΥΛΙ ΜΕ ΤΗ ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΧΑΙΡΕΤΑΙ, να το αποδεχτείς και δεν είναι ανάγκη να διαβάζεις τους σύγχρονούς σου, αφού όλα τα είπαν πριν από αυτούς οι αρχαίοι. Τι καινούργιο διάβασες; Μακάρι να μπορέσω να ξαναδιαβάσω όσους διάβασα αρχαίους κι άλλους τόσους που δεν διάβασα. Είναι κι αυτή μια κάποια λύση ή είναι η λύση. Για την καθαρή καρδιά και το ευθύ πνεύμα… Πείτε κι εσείς τα δικά σας, να χαρείτε τη φωνή σας.

πριν από μετά τον

 πριν από  μετά τον 

Το γράφει μια, το γράφει δυο και τρεις και δέκα ο συνάδελφος, προ Χριστού σημαίνει πριν από τον Χριστό, άρα πριν από το μεσημέρι πριν από το απόγευμα πριν από την πρωτοχρονιά πριν από το πάσχα πριν από, και πάλι βρίσκει λάθη στις εφημερίδες, γράφουν πριν την άνοιξη και πριν την πρωτομαγιά, και διορθώνει μια και δυο και τρεις και δεκατρείς, αμαθείς, άνοες, άμοιροι παιδείας, κακοί μαθητές, και δεν σταματά τις διορθώσεις και τις δημοσιεύσεις, και δεν παραιτείται, δεν τα βάζει κάτω, αλλά: λάβε υπόψη, φίλε μου, πως η Γραμματική μας δεν είναι κανονιστική αλλά περιγραφική, κι αύριο θα βλέπεις στο λεξικό και τον Μπαμπινιώτη να γράφει «πριν τις διορθώσεις γραφόταν πριν από τις διορθώσεις»… συνέχισε την προσπάθεια, προ Χριστού μετά Χριστόν ας είναι και μετά το Πάσχα και όχι μετά από το Πάσχα.

εθνικές επέτειοι

 

ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΠΕΤΕΙΟΙ

Στέλιος Παπαντωνίου

Οι εθνικές επέτειοι, τέλη Μαρτίου και αρχές Απριλίου, της ελληνικής επανάστασης εναντίον των Οθωμανών και της εξέγερσης των Ελλήνων της Κύπρου εναντίον των Άγγλων, φανερώνουν τον πόθο των απανταχού Ελλήνων να ζουν ελεύθεροι, ξέροντας πως μόνο μέσα σε πλαίσια ελευθερίας οι άνθρωποι ζουν ευτυχισμένοι.

Από την άλλη, αποκαλύπτουν δυο εχθρούς της ελευθερίας, την Οθωμανική και τη Βρετανική αυτοκρατορία, που και μετά την- κατά κάποιο τρόπο- απελευθέρωση, δεν άφηναν τον ελληνισμό να βαδίσει το δικό του δρόμο, παρά εμπόδιζαν κάθε βήμα του, μια με τα χρηματικά δάνεια, μια με τη δεσμευμένη ελευθερία που παραχωρούσαν, μη θέλοντας να εγκαταλείψουν τις στρατηγικές τους θέσεις, ή κι αν αυτό γινόταν, επέστρεφαν με την πρώτη ευκαιρία, όπως η Τουρκία με την τριμερή διάσκεψη για το κυπριακό, που οργάνωσε η σύμμαχός της Βρετανία.

Το δίδαγμα και των δύο επαναστάσεων είναι πως χωρίς θυσία δεν κερδίζεται η ελευθερία κι αυτές τις θυσίες τιμούμε οι πανέλληνες. Πίστη στον Θεό και αγάπη απέραντη στην πατρίδα, στον συνάνθρωπο, ενώ από την άλλη η προδοσία και ο εγωισμός φέρνουν στην επιφάνεια τα αρνητικά της φυλής και προπάντων την διχόνοια, που καταστρέφει λαούς.

Το ελληνικό κράτος στον εικοστό αιώνα πέρασε από πολέμους και εμφυλίους, κατόρθωσε όμως με την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση να ενώσει δυνάμεις με άλλες χώρες και να βοηθήσει και την Κύπρο να ενταχθεί, παρά τις απειλές των Τούρκων.

Δυστυχώς όμως η Ελλάδα πέρασε και από δικτατορίες, με χειρότερη την τελευταία του 1967, που οργάνωσε και το πραξικόπημα εναντίον του εκλελεγμένου ηγέτη της Κύπρου αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄και έγινε η αφορμή να καταληφθεί το μισό σχεδόν της Κυπριακής Δημοκρατίας από τους Τούρκους. Για να επιβεβαιωθεί πάλιν πως το ΝΑΤΟ, οι ΗΠΑ, η Αγγλία και η Τουρκία στάθηκαν οι συνεπείς εχθροί μας, με την υποταγμένη στα συμφέροντά τους ελλαδική χούντα.

Τα πράγματα όμως όπως φαίνεται αλλάζουν, δεν είναι στατικά. Με τις τελευταίες πολεμικές επιχειρήσεις στην περιοχή μας και την μέγιστης για μας σημασίας κίνηση της Ελλάδας να φέρει πολεμικά πλοία και αεροπλάνα στην Κύπρο, και με την έστω και χωρίς ομοφωνία ευρωπαϊκή συμπαράσταση και συμπαράταξη, μάς δίνεται η εντύπωση πως κάτι άλλαξε προς το καλύτερο και προς το συμφέρον του κυπριακού ελληνισμού, ο οποίος απαιτεί οι κινήσεις αυτές να έχουν συνέχεια και συνέπεια, γιατί δεν μπορεί πια να οπισθοχωρήσει η Ελλάδα ύστερα από την τολμηρή προστατευτική ομπρέλα με την οποία μας σκεπάζει. Λέει κι ο Μακρυγιάννης « Ότι τον κιοτή χίλιες φορές να τον έβρης κιοτή και να τον χτυπάς, πάγει καλά· μια να σε χτυπήση, δεν σε φοβάται πλέον.» Μακάρι να βρισκόμαστε σ’ αυτή την κατάσταση.

Ειδ’ άλλως, θα συνεχίσουμε να περιμένουμε από τον κάθε Ερχιουρμάν να αποδεχθεί πρότασή μας για συνομιλίες, την ώρα που είναι βέβαιο πως και η Τουρκία και οι τουρκοκύπριοι χρονοτριβούν, για να παγιωθεί η αδικία και με τις πωλήσεις και μεταπωλήσεις των περιουσιών μας να περιπλεχτούν τόσο και οι ξένοι αγοραστές και τα πράγματα, ώστε να μην τολμά κανείς να αγγίξει το θέμα της ιδιοκτησίας των περιουσιών μας ή της επιστροφής μας στις εστίες μας.

Τέλος, οι επέτειοι του Μαρτίου και Απριλίου και η δι΄αέρος και θαλάσσης προστατευτική του ελληνισμού πράξη της ελληνικής κυβέρνησης επιβεβαιώνουν το του Θουκυδίδη «Το εύδαιμον το ελεύθερον, το δ’ ελεύθερον το εύψυχον”. Ευτυχισμένος είναι ο ελεύθερος, αλλά για να αποκτήσει κανείς την ελευθερία του, χρειάζεται την ευψυχία, την γενναιότητα, την ανδρεία, και δεν παραμένει σκλάβος από φόβο προς τους πολεμικούς κινδύνους.

Δικαιούμαστε να ελπίζουμε σε καλύτερες μέρες, όχι στηριγμένοι σε ονειροφαντασιές αλλά παρατηρώντας και μελετώντας τα γύρω μας.  

Λήδα Μαλά Κολώνια

 Λήδα Μαλά Κολώνια, Τσάι σε κινέζικη πορσελάνη, Εκδόσεις Ηλία Επιφανίου

Από το πρώτο κεφάλαιο καταλαβαίνεις τον άνθρωπο που ξέρει να γράφει, στρωτή γλώσσα, ενδιαφέροντα να σου πει, και περιμένεις να πας παρακάτω. Αναλυτικές περιγραφές, πραγματικές ζωγραφιές, κι ένα κρυφό χιούμορ, ώριμο κι ευγενικό. Ο χαρακτήρας της ηρωίδας διαγράφεται στέρεος και δυναμικός, αποφασιστικός. Από τη μια οι φανταστικές αναπλάσεις του παρελθόντος στη Λεμεσό κι από την άλλη η πραγματικότητα η ίδια μέσα από εφημερίδες της εποχής, ανάεροι αλλά κι ολοζώντανοι ο Πηλαβάκης, ο Σώζος, τα τροχοφόρα, κι η βιβλιοθήκη στην οποία εργάζεται. Και το απρόσμενο, η γνωριμία μ΄έναν παλιό γείτονα, κι οι ελπίδες της μαμάς της για γαμπρό. Παρακάτω, ανάμεσα σε πληροφορίες και αναδιφήσεις σχηματίζουμε τη φυσιογνωμία της κυρίας και θυγατρός Πηλαβάκη, ιστορικά πρόσωπα με προσφορά στην Λεμεσό, μια μαγική ατμόσφαιρα ανασκαφής παλαιάς αποθήκης γεμίζει περίεργα την ατμόσφαιρα μαζί κι οι δύσκολες σχέσεις των ανθρώπων, με τον πρώην και τον πιθανό μέλλοντα, αλλά καλύτερα να περιμένουμε την εξέλιξη, γιατί στο μεταξύ ο ιός άρχισε να θερίζει και οι θυγατέρες πρέπει να επαναπατριστούν. Οι κούτες στην αποθήκη αρχίζουν να εμφανίζουν το περιεχόμενό τους, εφημερίδες και περιοδικά, που μεταφέρουν σε άλλες εποχές με τη μνήμη, γείτονες έρχονται και αφηγούνται επεισόδια της ζωής της οικογένειας Πηλαβάκη, παλιά παιδικά παραμύθια, μόνο με τους τίτλους ξαναζεί ο καθένας τα δικά του τω καιρώ εκείνω. Στο μεταξύ γίνεται προσπάθεια να επιστρέψουν οι κόρες στην πατρίδα λόγω ιού. Κάτι βαλίτσες στην αποθήκη με το περιεχόμενό τους σε μεταφέρουν στα καρναβάλια της αιώνιας Λεμεσού, έξυπνος τρόπος από τα αντικείμενα να αναζωπυρώνεις το παρελθόν, ώσπου έρχεται στο φως το σερβίτσιο, που δίνει τον τίτλο στη νουβέλα και φτιάχνει από μόνο του την κατάλληλη στο σπίτι ατμόσφαιρα. Η παλιά συμμαθήτρια από την Αυστραλία με τον αδελφό της που θα την ήθελε για σύζυγο συναντώνται και κλείνει κι αυτή η υπόθεση, δεν παντρεύεται, έχει παιδιά και γέρους γονείς, και τις έρευνες για το βιβλίο της, καλύτερη μια κοπέλα που του γνώρισε, πάει και στην Αυστραλία. Το γυναικείο γράψιμο είναι άλλο πράγμα, με τις τουαλέτες και το συνδυασμό των χρωμάτων των ρούχων, τα ανάλογα παπούτσια κι η περιποίηση, ο αέρας της γυναίκας στις σελίδες ή καλύτερα των γυναικών της ζωής της ηρωίδας. Ενώ η φίλη δέχεται την πρόταση γάμου του γείτονα, έτοιμη για Αυστραλία, τα σχέδια για την αποθήκη και τα ευρήματα πλάθουν ένα κόσμο ονείρου, φτάνει να αποδεχτεί τις προτάσεις η διευθύντρια της βιβλιοθήκης. Το σερβίτσιο γίνεται κέντρο της ζωής της, ένα άλλο όμως εύρημα, το ημερολόγιο της κυρίας Πηλαβάκη μεταφέρει και πάλι στην αριστοκρατική οικογένεια, που της ανοίγει δρόμους επιθυμίας γνώσης του παρελθόντος και της ζωής των ξένων στον τόπο μας. Στο μεταξύ ο πρώην -προκομμένος επιλεγόμενος- επιστρέφει δυστυχής, γιατί η σύντροφός του συνεχώς στα νεύρα, για ένα νεογέννητο που δεν έρχεται. Η πρότασή του να μείνει κοντά της αρνητική, συνοδεία σερβίτσιου και ιστορίας πολλών γυναικών. Δεν πρόκειται όμως να περιλάβω σε μια σελίδα όλη την ιστορία. Ισορροπημένο έργο, με πλοκή και κεντρικό πυρήνα, ταξίδι στο παρελθόν μέσα από τα πράγματα, προπάντων «μια αφήγηση για το πώς η ανασκαφή της μνήμης μπορεί να φωτίσει τον πιο βαθύ μας εαυτό», όπως λέει στο τέλος τέλος και συμφωνώ.