ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ ΜΑΚΡΙΔΟΥ

Κλεοπάτρα Μακρίδου «Πάτερ, απελθέτω απ’ εμού το ποτήριον τούτο» Ποιήματα.

Λευκωσία 1994

Προμετωπίδα: Μεταξύ της Δικαιοσύνης και της Μητέρας μου διαλέγω την Μητέρα μου

Albert camus

Αφιέρωση: Στον πατέρα και τη μητέρα

Ι

Αγάπη πατρίδας ίσως να είναι η φράση που ταιριάζει στην ποίηση της Κλεοπάτρας Μακρίδου, μια αγάπη που την ακολουθεί και εκφράζεται από τότε που πήρε στο χέρι πένα και χαρτί, για να ιστορήσει διαφοροτρόπως τους καημούς της Κύπρου και της ίδιας ως Ελληνίδας της Κύπρου, που ξέρει να διαβάζει Ιστορία και αδικία.

Εικόνες από τη θρησκευτική μας παράδοση  συνταιριάζονται με την ποντιοπιλατική στάση των παγκόσμιων πολιτικών κέντρων αποφάσεων. Μνήμες από την βαθιά στο χρόνο ελληνική μας γραμματεία, με πρώτο πάντα το θείο Όμηρο, φυσικά και κοινωνικά φαινόμενα, όλη η σκευή για τη θλίψη και την οργή για το κακό που επέπεσε στο νησί μας, είναι ελάχιστα από τα στοιχεία που χρησιμοποιούνται για την έκφραση της πίκρας. Οι κραυγές της αναδύονται εκ βαθέων με όλη τη ζέση τους, με αποτέλεσμα ο λόγος της να διατηρεί τη ζωντάνια του, όποτε κι αν γράφτηκαν τα ποιήματα.

ΙΙ

Η τραγική μοίρα του τόπου, αγώνες, θυσίες, προδοσίες, όνειρα, μέσα από ιστορικές στιγμές και πρόσωπα ποιητικά δοσμένα, αναδύονται στην ποίηση της Κλεοπάτρας Μακρίδου, μαζί με τους λυγμούς και την επίγνωση της μοίρας των μικρών και αθώων. Η μοίρα του τόπου καρφωμένη στη μοίρα των ανθρώπων του και ιδιαίτερα των ποιητών του συλλαμβάνεται στην βαθύτερη ιστορική της πορεία και στους τραγικούς πρωταγωνιστές της. Μια ελπίδα πάντα στο βάθος του ορίζοντα προερχόμενη από τις θυσίες, από τη συνύφανση Ιστορίας και Θρησκείας, από τα πρότυπα και αρχέτυπα του πολιτισμού μας, οδηγεί σε εκφραστικά μέσα φλέγοντα και φλεγόμενα. Πηγαία η ποίησή της, γιατί είναι γνήσιος ο πόνος και η συνειδητοποίησή του.

ΙΙΙ

Ήδη οι κραυγές της αγωνίας της για την τύχη του τόπου οδηγούνται στο κρεσέντο. Ο στίχος χύνεται πυρακτωμένος, ελεύθερος, μοναδικός, με πλούσια και ποικίλη εκφραστική δύναμη. Νιώθει βαθιά και πλατιά τον πόνο της πατρίδας, σε μια προσευχή και διάλογό της με τον Κύριο και τα πάθη του, όπως και τα πάθη των ηρώων αυτής της γης, προαιώνια, παλαιά και σύγχρονα, με τελευταία των αδικοχαμένων της τουρκικής εισβολής. Οι σταθμοί της επαναστατικής απελευθερωτικής ιστορίας μας είναι πολλοί, με θυσίες και αίμα σφραγισμένοι. Η τραγική μας Ιστορία, η επίγνωση της αδυναμίας μας αλλά και το πείσμα των αγώνων και των ηρώων, τόποι προαιώνια ελληνικοί και τώρα υπόδουλοι στον εισβολέα, όμως επίμονη η κραυγή, «Κι εμείς θα προσφέρουμε το σώμα μας, απαρνημένοι αν είναι του έρωτα προσάναμμα για το μεθύσι της Ελευθερίας με σπόρους αρχαίους και χώμα για την ποίηση.»

Γραμμένο στην Ορλεάνη, μακριά από την πατρίδα, το ποίημα καταθέτει την πίκρα του ξενιτεμένου που δεν εγκαταλείπει τη μεγάλη του μάνα αλλά ιστορεί τα πάθη του ως τα πάθη του Θεού μας.

Αυτή η ξενιτειά είναι  ίσως και μια αιτία της παραγνώρισης της ποιήτριας στο γενέθλιο τόπο της, ενώ θα έπρεπε ήδη από τις πρώτες ποιητικές συλλογές της να καταλέγεται ανάμεσα στις άξιες της κυπριακής γραμματείας, γιατί η ποιητική της δύναμη είναι μεγάλη, πηγαία, ειλικρινής και βαθιά.

IV

Η ταύτιση των παθών του Κυρίου και της πατρίδας, η διχόνοια και η εισβολή, ιστορικοί σταθμοί και θυσίες οδηγούν σε μια πρόσωπο προς πρόσωπο προσευχή: «η ψυχή Σου σπαρταρά επάνω στο σταυρό μας.»

V

Η ιστόρηση των αποτυχιών μας ως λαού στην παράλληλη ιστορία της γενέσεως του Κυρίου αποτελεί μια πρωτότυπη σύλληψη ελεύθερα δοσμένη ποιητικά, με υπόκωφο  πάντα το ρυθμό μιας καρδιάς πληγωμένης και τεμαχισμένης όπως η πατρίδα.

VI

Όπου και να πάει η ποιήτρια συναντά μπροστά της την πατρίδα, ταυτίζει πρόσωπα και τοπία δικά της και ξένα, ενώ στο τέλος ομολογεί, ανακεφαλαιώνοντας το μέγα της μήνυμα, απευθυνόμενη προς την πατρίδα, «Κι αν σου μιλώ συνέχεια για τον πόνο σου τον πόνο μου είναι γιατί δεν έχω άλλη φωνή!»

Με την ποιητική αυτή συλλογή η Κλεοπάτρα Μακρίδου κατόρθωσε να συνταιριάσει την προσωπική αγάπη για την πατρίδα με την θεανθρώπινη ιστορία και τα φρικτά πάθη του Κυρίου, αγκάλιασε την ελληνική μας ιστορία και τις θυσίες των ηρώων μας, ελπίζοντας πάντα σε μια δικαίωση, για την οποία και προσεύχεται με πίστη.

Πλούσια σε εκφραστικά μέσα, μέτρα και ρυθμούς, αναβλύζει καθαρή η ποίηση της Κλεοπάτρας Μακρίδου, προπάντων διακρινόμενη για τον της πατρίδας έρωτα.

Αν και γραμμένη το 1994 είναι πολύ σύγχρονη και ανανεωτική των εμπειριών του λαού μας, που αξίζει να διαβαστεί ως κολυμβήθρα αναβάπτισης της μνήμης μας, σε μια από τις πράγματι κορυφαίες και κρίσιμες στιγμές της Ιστορίας μας. Οι ποιητές έχουν το λόγο.

ΣΤΕΛΙΟΣ ΠΑΠΑΝΤΩΝΊΟΥ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Κι εκεί που νομίζαμε πως δεν ξέρουμε τι είναι πολιτική, συνειδητοποιήσαμε πως είναι το ξεγύμνωμα του μικρού μπροστά στο μεγάλο, για να τον αναγκάσει να του δείξει τους οδόντες του, τους κυνόδοντες, προγόμφιους και γομφίους του, ενώ τόσα χρόνια, εξήντα και βάλε, έβλεπε τους χαβλιόδοντές του.

Στο μεταξύ όμως, γύμνωμα το ξεγύμνωμα, θα οδηγηθούμε στο μαρτύριο του Μαρκαντώνιου Βραγαδίνου, να μας ξέσουν και το δέρμα, συνηθισμένα πράγματα στην Ιστορία τους και την δική μας.

Όσο μας απομένει η Κυπριακή Δημοκρατία, να κρατηθούμε από αυτή γερά, να αρχίσουμε από τα ουσιώδη, να συγκεντρωθούμε στον εαυτό μας, να καταλάβουμε πως άλλη δύναμη από τη δική μας δεν έχουμε και από την Ελλάδα, να καλέσουμε την Ευρώπη να υπερασπιστεί τις αρχές της και το κεκτημένο, να αναλάβει ευθύνες και όχι να νίβει χέρια πόδια, να καλέσουμε τα Ηνωμένα Έθνη και το Συμβούλιο Ασφαλείας να μελετήσουν τα σχέδια, τις επιθετικές ενέργειες, τις παράνομες πράξεις, τις παραλείψεις της Τουρκίας, τον τρομοκράτη της περιοχής που εξελίσσεται σε παγκόσμιο ταραξία, προπάντων όμως να καταλάβουμε εμείς πως η λεγόμενη ηγεσία των τουρκοκυπρίων δεν αποτελεί  παρά φίδι στον κόρφο μας, και το μόνο που κάνει είναι να αποτελεί το χανουμάκι της Τουρκίας, του μεγαλύτερου εχθρού της ύπαρξής μας.

Ἐνα σχέδιο ανάκτησης της χαμένης αξιοπρέπειας, των χαμένων ανθρωπίνων δικαιωμάτων μας να εκπονηθεί, να παύσουν να διδάσκονται στο σχολείο τα παιδιά το ραγιαδισμό, και να καταλάβουμε πως ως λαός μπορούμε να τα καταφέρουμε αν ανοίξουμε τα μάτια μπροστά σ’ αυτά που τώρα γίνονται, που δεν είναι παρά μια πρόκληση στο νου, στη θέληση, στην ανθρωπιά μας.

Έρχονται μέρες αγωνίας αλλά και αγώνα για την αποκατάσταση της Κυπριακής Δημοκρατίας στη θέση της, και ως ελεύθεροι πολιορκημένοι θα πρέπει να μάθουμε πως όσοι θέλουν να ζουν ως άνθρωποι ελεύθεροι πρέπει να είναι πρόθυμοι και να πάθουν. Στην κατρακύλα των «πολιτικών» ημερών πρέπει να αντιτάξουμε τη θέληση του κάθε ανθρώπου, του κάθε λαού για ελευθερία και αξιοπρέπεια.

Marginalia

ΕΛΕΝΑ ΤΟΥΜΑΖΗ ΡΕΜΠΕΛΙΝΑ- ΜΟΝΑ ΣΑΒΒΙΔΟΥ ΘΕΟΔΟΥΛΟΥ

MARGINALIA ΠΟΙΗΣΗ –ΔΥΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΕΣ ΦΩΝΕΣ

Ο Πρόλογος της Μ.Σ.Θ.  δεν είναι μόνο κατατοπιστικός αλλά συλλαμβάνει και εκφράζει την ουσία της συνεργατικής αυτής ποιητικής συλλογής.

Η Έλενα χαρίζει ένα σημειωματάριο στη Μόνα.

«Κρατούσε και η ίδια ένα. Η πρότασή της μια αλλιώτικη πρόκληση: Να γράψουμε ποιήματα, τα οποία να εκδώσουμε σε ένα βιβλίο με τον τίτλο «Δυο γυναικείες φωνές»…. διπλή αυθόρμητη κυοφορία… μια συνοδοιπορία πνευματική, που ο καρποί της οφείλονταν στον ιδεατό αναγνώστη, που αποτελούσε η μια για την άλλη. Κι όταν διαβάζοντας κάποιες λατινικές φράσεις συνάντησα τη λέξη marginalia, δηλαδή «σημειώσεις στο περιθώριο» και την ανακοίνωσα ως τίτλο στην Έλενα, νιώσαμε κι οι δυο ότι ταίριαζε στον στόχο που θέσαμε. «Ποικίλματα εν τη ώα» κατά τους αρχαίους.

Μ’ αυτά τα ποιήματα που γράφτηκαν αιχμαλωτίζοντας την ποιητική στιγμή κι εκφράζοντας ό τι μας συγκινούσε ή ενυπήρχε μέσα μας, στο περιθώριο της ροής της καθημερινότητας, μπορούσαμε πια να προχωρήσουμε στην έκδοση.

…οι ευαισθησίες και η θεματολογία της καθεμιάς αφέθηκαν ελεύθερες χωρίς η έμπνευση να δεσμευτεί. Δυο φωνές , λοιπόν, γυναικών που γράφουν αναζητώντας την ουσία του κόσμου και το βαθύ νόημα της ζωής κάθε ανθρώπου.»

Η κάθε λέξη -μεστή περιεχομένου-  εκφράζει ό, τι η συλλογή: την ποιητική στιγμή, το ενυπάρχον στην καθεμιά, την ελεύθερη θεματολογία, την ελευθερία, το αδέσμευτο, την αναζήτηση της ουσίας του κόσμου, την προσπάθεια σύλληψης του βαθύτερου νοήματος της ζωής του ανθρώπου. Μια συλλογή με πολύ το φιλοσοφικό υπόβαθρο και την κατάληξη, έκφραση της γυναικείας ευαισθησίας και προβληματισμού.

Η Έλενα Τουμαζή Ρεμπελίνα έδωσε τίτλο στις δικές της συλλήψεις ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΑΠΟ-ΑΦΗΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΤΡΑΓΙΚΟΥ ενώ η Μόνα Σαββίδου Θεοδούλου ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΑΠΟΓΡΑΦΗΣ ΤΟΥ ΧΘΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ, τίτλοι που αποδίδουν την οπτική γωνία από την οποία βλέπει η καθεμιά την ουσία των πραγμάτων.

Η επιτυχία της συλλογής – εκτός της ποίησης που κρύβει και φανερώνει- έγκειται στη συλλειτουργικότητα των δύο, την αλληλοσυμπλήρωση, τον πραγματικό διάλογο που διεξάγεται στη σφαίρα του υψηλού. Μπορεί βέβαια ο καθένας που το θέλει να διακρίνει τη φωνή της καθεμιάς, τον προβληματισμό και την εκφραστική της δύναμη, σημασία όμως έχει το όλον των δύο ποιητριών και το ολικό επιπέδου αποτέλεσμα.

Η ελευθερία ως υπέρβαση εαυτού και φιλανθρωπία, αγάπη του άλλου, απελευθέρωσή του, ήδη η Έλενα είχε μπει στα βαθιά νερά, η Μόνα αεί φιλοσοφούσα με την ποίηση, είναι ακόμα στην παραλία, απολαμβάνει το παιχνίδι, ενώ η άλλη σφαδάζει από τις ακραίες των όντων στιγμές, το θάνατο και τον έρωτα. Η πεπειραμένη της ζωής γνώρισε και τον έρωτα και την αγάπη, μέσα στο σκότος οι λέξεις φέγγουν, η μια κραυγάζει τη ζωή, η άλλη τη μνήμη.

Ο συνταραγμός του μυστηρίου της γυναίκας, όπως τον ζει βαθιά και δυνατά η Έλενα, χτυπά στο βράχο της φιλοσοφημένης ηρεμίας της Μόνας. Το δίστιχο «Εσύ, λες, ένα σκοτεινό πηγάδι η ψυχή. Εγώ βλέπω ένα πολύφωτο στον ουρανό.»

Τελειώνω αυτά τα ελάχιστα για μια βαθιά διαδική ποιητική συλλογή με το πρώτο ποίημα της Μόνας Σαββίδου Θεοδούλου

Πίσω από κάθε ποίημα

Πίσω από κάθε ποίημα

κρύβεται

μια προσφυγιά.

και το τελευταίο της Έλενας Τουμαζή Ρεμπελίνας

Προφητικόν

Εκείνο που σταυρώνεται

Είναι η σάρκα.

Πάνω της στεριώνουν

Τα πνεύματα των άλλων,

Χαράζονται οι ηδονές των άλλων

Γύρω της στροβιλίζεται

Ο κυκλώνας των συμβόλων,

Ιδρύονται οι ταυτότητες,

Γράφεται η Ιστορία.

Ω, να ριζώσει

Ο τρίτος οφθαλμός!

Η μνήμη να καλπάσει ελεύθερη.

Ως την Πηγή.

Να γυμνωθεί

Το λαμπερό κουκούτσι

Με το άνθος του Νου.

Και η θάλασσα γαληνεμένη

Να ενώσει τα όντας με τους Θεούς τους.

Αποδίδουν και τα δύο τον προβληματισμό, την ποιητική έκφραση, την οπτική γωνία, τις ευαίσθητες χορδές της καθεμιάς και τον παλμό με τον οποίο τις κρούουν.

Μόνα Σαββίδου Θεοδούλου

Στέλιος Παπαντωνίου, ΜΟΝΑΣ ΣΑΒΒΙΔΟΥ ΘΕΟΔΟΥΛΟΥ

12+2       ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΟΦΩΝΗ ΚΑΤΩ ΙΤΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΣΙΚΕΛΙΑ

Μια επίσκεψη στην Κάτω Ιταλία και Σικελία ενέπνευσε τη Μόνα Σαββίδου Θεοδούλου τα ποιήματα αυτής της συλλογής.

Με στίχους ή επιγραφές στη διασωθείσα γλώσσα ως μόττο της συλλογής και των ποιημάτων μεταλαμβάνουμε αυτούσια της γεύσης του πολιτισμού της περιοχής.

Επισκέπτης που εκφράζει τη γενικότερη αίσθηση της ομάδας, η ποιήτρια γεωγραφεί το χώρο συνυφασμένο με τον πολιτισμό μέσω της πλούσιας γνωστικής ευαισθησίας της.

Το κάθε τοπίο είναι ένα γεωγραφικό και πολιτισμικό στίγμα στον παγκόσμιο χάρτη με διανοίγματα ιστορικά στο χρόνο, στη θρησκεία, στο μύθο και γενικά στη δημιουργία του ανθρώπου. Κρυμμένη η ποίηση ανιχνεύεται στους ναούς, στις πανηγύρεις και σαγηνεύεται από την ποιήτρια μέσω σημαντικών σφραγίδων του πολιτισμού που καταλήγουν σε φιλοσοφικές συλλήψεις λακωνικά εκφρασμένες.

Χειρονομίες απλές, συνηθισμένες, εικονίζονται σε μεγεθυντικό και εξωραϊσμένο καμβά. Η σύζευξη αρχαίου και νέου στις εκφάνσεις της γλυπτικής και της μυθολογίας, η πλοκή σε ιστορικά νήματα και εγκλήματα, στιγμές αθανατισμένες στο μάρμαρο ή στο χαλκό, αναδεικνύουν την αξία της τέχνης και της γλώσσας.

Χαρακτηριστικά ήθη των ανθρώπων, κάποτε δείγματα προς αποφυγήν, απόηχοι άλλων ιστορικών ποιημάτων σοφών γερόντων ταξιδεύουν με την ποιήτρια και τους συνταξιδιώτες της, όλους εμάς τους αναγνώστες.

Είναι τόσο πλούσια η σκευή της Μόνας και η συνδυαστική της δύναμη τόσο πρωτότυπη. Και όμως δεν ξαφνίζει απότομα, γιατί γνωρίζει πώς να εκφέρει με ευγένεια το μεστό λόγο της.

Ο κάθε τόπος πλήρης διασήμων του πνεύματος, της επιστήμης ή της τέχνης, από αρχαιοτάτων χρόνων, κοσμεί ουσιαστικά την ποίηση.

Στην Ιστορία γράφτηκαν μοναδικές στιγμές, η ποίηση όμως μπορεί να δίνει διεξόδους στον ποιητή να εμβιώνει και αναβιώνει το στιγμιαίο, καταθέτοντάς το στην αιωνιότητα.

«Ήδη αισθάνομαι από καιρό

Ότι αυτά που συλλογίζομαι

Και ποθώ

Προβάλλονται μπροστά μου

Και χάνω τη διαφορά.

Τα έζησα

Ή ήθελα να τα ζήσω;»

Το γνήσιο ενδόμυχο ερώτημα του γνώστη επισκέπτη ποιητή.

Μια ποιητική συλλογή καλοτάξιδι, που ταξιδεύει τους Πανέλληνες με τον πανάρχαιο εθνικό κορμό και πολιτισμό.

Ο καθένας με το νου του

Στέλιου Παπαντωνίου

Η Κύπρος από το 1571 ως το 1878 βρισκόταν κάτω από την οθωμανική αυτοκρατορία ή αν το θέλετε ήταν υπόδουλη στους τούρκους. Η σχέση άρα Οθωμανών της Κύπρου και Ελλήνων ήταν σχέση υποτέλειας, αφού ο Οθωμανός ήταν ο άρχοντας και ο Έλληνας ορθόδοξος χριστιανός ήταν ο δούλος. 

Οι Έλληνες της Κύπρου με τον ερχομό των Βρετανών νόμισαν πως ήρθε η ώρα της απελευθέρωσής τους ή της ένωσής τους με την Ελλάδα. Ήδη το 1821 με την ελληνική επανάσταση οι Έλληνες της Κύπρου μετείχαν σ’ αυτήν είτε ένοπλοι στον πόλεμο είτε -όπως είχε συμφωνηθεί με τους Φιλικούς- με χρήματα και με πολεμοφόδια προς τους αγωνιζόμενους για ελευθερία Έλληνες , γιατί δεν μπορούσαν στην Κύπρο να επαναστατήσουν λόγω της γειτνίασης με τα στρατιωτικά κέντρα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ο Καποδίστριας ζήτησε την ένταξη της Κύπρου στο νεοελληνικό κράτος αλλά δεν πέτυχε, λόγω ακριβώς του ότι η Κύπρος δεν μετέσχε στον ένοπλο αγώνα. Συνεργασία με τους Οθωμανούς της Κύπρου σε θέματα απελευθέρωσης ήταν αδύνατη λόγω εντελώς διαφορετικών προσανατολισμών. Μόνο μέσα στις διακηρύξεις του Κομμουνιστικού Κόμματος Κύπρου υπήρχαν τέτοιες, γιατί -συνεπαρμένοι από τις διεθνιστικές τάσεις της εποχής-  νόμιζαν πως θα μπορούσαν να συνεργαστούν για την ελευθερία της Κύπρου ή ακόμα για την ένωσή της με την Ελλάδα. Τουλάχιστον το ΑΚΕΛ –που ιδρύθηκε με προσανατολισμό την ένωση Κύπρου Ελλαδας- αυτό διεκήρυττε, τη συνεργασία Ελλήνων Τούρκων για την ένωση με την Ελλάδα -έστω κι αν ήταν ονειρικό.

Οι Έλληνες της Κύπρου πάντα μετείχαν σε όλους τους αγώνες της Ελλάδας για ελευθερία ή για απελευθέρωση εδαφών. Το προηγούμενο ήταν πως τα ελληνικά νησιά το ένα πίσω από το άλλο ενώνονταν με την Ελλάδα με διάφορες ευκαιρίες, άρα ο προσανατολισμός της ένωσης ήταν ο πλέον σύγχρονος για την εποχή.

Οι Άγγλοι ακόμα και στο β΄παγκόσμιο πόλεμο χρησιμοποιούσαν το δόλωμα της ένωσης με την Ελλάδα για να πείσουν τους Έλληνες της Κύπρου να ενταχθούν στα αγγλικά τάγματα. Όταν τέλειωσε ο β΄παγκόσμιος πόλεμος αποδείχθηκαν πως όλα ήταν ψέμα και σε οποιαδήποτε απαίτηση για ένωση με την Ελλάδα οι Άγγλοι φοβέριζαν με επιστροφή της Κύπρου στην Οθωμανική αυτοκρατορία ή στην Τουρκία (ανάλογα με την εποχή).

Οι Τούρκοι της Κύπρου χρησιμοποιήθηκαν από τους Εγγλέζους την περίοδο του 1955-59 ως επικουρικοί αστυνομικοί. Όσοι ζήσαμε τις περιπέτειες της εποχής θυμόμαστε πως χάθηκαν από την αγορά οι παπλωματάδες πρώτα (ήταν όλοι σχεδόν τουρκούθκια) οι αϊραντζήδες, οι κούπατζηδες και άλλοι, γιατί γράφτηκαν επικουρικοί αστυνομικοί. Με ένα γκλοπ στο χέρι όποιον βρίσκεις μπροστά σου σε διαδήλωση δώστου κατακέφαλα. Και πολλοί υπηρέτησαν από διάφορες θέσεις το αγγλικό καθεστώς που τους χρησιμοποίησε κατάλληλα διαιρώντας και βασιλεύοντας. Μην ξεχνάμε τη συμπαιγνία σε δολοφονίες Ελλήνων, σε καταστροφές σωματείων και εκκλησιών και ολόκληρων συνοικισμών (1958, άγιος Λουκάς, Ολυμπιακός, Κοντεμενιώτες κ.α)

Ως το 1960 δεν υπήρχε δηλαδή περίπτωση να συνεργαστούμε και να αγωνιστούμε μαζί ‘Ελληνες και Τούρκοι για οτιδήποτε.

Ο αγώνας της ΕΟΚΑ για ένωση με την Ελλάδα ήταν η σημαντικότερη πράξη αυτοθυσίας αυτού του λαού, που τον ανέβασε ηθικά, έστω κι αν απέτυχε πολιτικά τον στόχο. Και επειδή δεν πέτυχε, ο πόθος δεν έσβησε, αλλά αντίθετα συνεχίστηκε και μετά το 1960. Δεν σβήνει κανείς με μια μονοκοντυλιά τους πόθους ενός λαού.

 Όλα αυτά εκ των υστέρων, καθισμένοι στο γραφείο μας και στον υπολογιστή μας τα ονομάζουμε απερισκεψίες, παραβλέποντας εντελώς τα σχέδια της Τουρκίας για επανακατάκτηση της Κύπρου, ξεχνώντας τους τούρκους αξιωματικούς που οργάνωναν (σε κάθε χωριό που υπήρχαν τούρκοι) τους νέους, ξεχνώντας την βολκάν και ύστερα ΤΜΤ, ξεχνώντας τον Ντεκτάς και την πολιτική του και τις προβοκάτσιες με βόμβες σε μιναρέδες, με τη χρήση των παιδιών που βρέθηκαν στην μπανιέρα σκοτωμένα από τον πατέρα τους. Ξεχνάμε το Ντενίς, τα όπλα που κουβαλούσαν, την προσπάθεια να καταλυθεί η Κυπριακή Δημοκρατία, την ετοιμασία τους το 1963, τους αγώνες μας να κρατήσουμε την Κυπριακή Δημοκρατία. Όλα με μια μονοκοντυλιά τα διαγράφουμε με ένα «εμείς φταίμε για όλα, εμείς δεν είχαμε νου, εμείς εμείς εμείς.»

Την ώρα που γραφόταν η Ιστορία όλοι ήμαστε παρόντες, και το 1950 που υπόγραφαν οι γονιοί μας για την ένωση και το 1955 στον αγώνα, και το 1963 στα φυλάκια, και την προ του 74 περίοδο, και το 1974 με το πραξικόπημα και την εισβολή. Όλοι μαζί φωνάζαμε και απαιτούσαμε όλοι οι πρόσφυγες στα σπίτια τους, έξω η Τουρκία από την Κύπρο. Όλοι προτιμούσαμε τον μακροχρόνιο αγώνα παρά την υποταγή στον Τούρκο,  όλοι πηγαίναμε εθνοφύλακες ως τα εξήντα μας με το όπλο στο σπίτι και πιστεύαμε πως κάνουμε το σωστό και το κάναμε. Όλοι φωνάζαμε δεν ξεχνώ. Την ώρα που ψηφίζαμε όχι στο σχέδιο Αναν όλοι ήμαστε παρόντες και δημοκρατικά η πλειονότητα  είπαμε όχι. Και αν παραστεί ανάγκη πάλι όχι θα πούμε, γιατί απλούστατα

Δεν θέλουμε να είμαστε η τελευταία γενιά Ελλήνων σ’ αυτό τον τόπο

Δεν θέλουμε να είμαστε πολίτες δευτέρας τάξης στον τόπο μας

Δεν θέλουμε να επικυριαρχεί της Κύπρου η Τουρκία, αλλά να μπορούμε να έχουμε ελεύθερη πολιτική ζωή και ελεύθερη άσκηση των δικαιωμάτων μας όπως όλοι οι πολίτες στην Ευρώπη.

Ναι, θέτουμε την ελευθερία πάνω από όλα, γιατί μόνο με αυτήν μπορεί ο άνθρωπος να αναπτυχθεί και να δημιουργήσει.

Η ειρήνη θα έλθει όταν υπάρχει ελευθερία. Ειρήνη κάτω από ζυγό δεν είναι ειρήνη αλλά σκλαβιά.

Ο καθένας με τον νου του κι εγώ με το δικό μου.

Μην κοιμάστε μην ονειρεύεστε

Στέλιου Παπαντωνίου

Μην κοιμάστε μην ονειρεύεστε

Σαν χρυσαχτίδα κατέβηκεν η Ίριδα

Πρωινή πρωινή

Μπήκε στα γαλανά σεντόνια

Μάνας και κόρης

-Μην κοιμάστε, μην ονειρεύεστε,

Τους είπε,

 Σταλμένη από το γαιματωμένο γιαταγάνι

Που σας σκουντά να ξυπνήσετε

Να μην ονειρεύεστε

Το αίμα στάζει ακόμα ελληνικό

Από τη Σμύρνη, Πόλη, Πόντο

Την Κερύνεια τη Λάπηθο τη Μόρφου.

Μην κοιμάστε μην ονειρεύεστε.

Ριζώνει το θεριό και δεν ξεριζώνεται

Ακονίζει δόντια

Τ’ αρπαχτικά του νύχια.

Το θεριό δεν εξανθρωπίζεται.

Και σαν πήρε να νυχτώνει

Τράβηξε γραμμή τέρμα Λήδρας

-Εσείς, ειρηνοφόροι μου,

Σταλμένη από τον Άρη

Και τα κόκκινα σπαθιά είμαι,

Τους είπε,

Η Τουρκιά θέλει στον τόπο στρατώνες

Πατά στο λαιμό το περιστέρι σας

Βάλτε τις φωνές

Χτυπήστε ταμπούρλα, κατσαρόλες.

«‘Εξω η Τουρκιά από το νησί

Θέλουμε ειρήνη.»

Έτσι τους είπε

Κι ανέβηκε στον Όλυμπο

Να ονειρευτεί την Κύπριδα ειρήνη.

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

Στέλιου Παπαντωνίου

Έρχονται χειρότερα! Τι οκτώ τι εννέα; Απροβίβαστος είναι, κάτω από τη βάση, οπότε έχουμε ακόμα περιθώριο, 7,6,5,4,3…

Χρόνια τώρα τα ίδια, άρα συνηθίσαμε. Κάθε χρόνο αναλύσεις των αποτελεσμάτων, κάθε χρόνο οι ειδικοί στο Υπουργείο θα μελετήσουν τα αποτελέσματα. Με αποτέλεσμα και τα φετινά αποτελέσματα.

Μα γιατί;

Παρακολουθήστε τι γίνεται στην Α΄τάξη Γυμνασίου και θα καταλάβετε. Η ύλη που διδάσκεται στα δωδεκάχρονα δίνει την εντύπωση πως πρόκειται περί φοιτητών Πρώτου έτους Πανεπιστημίου. Ενώ δηλαδή μια πληθώρα μαθητών δεν γνωρίζει ανάγνωση ούτε γραφή, ασχολούνται στην τάξη με την κριτική κειμένων, με συγκρίσεις κειμένων, με όρους ακαταλαβίστικους ανάλυσης κειμένων ή αφηγηματικής πεζογραφίας που είναι πλήρως άσχετοι με τις ανάγκες των παιδιών ή της κοινωνίας. Πίσω στα θεμελιώδη: ανάγνωση και γραφή. Ξέρουν;  Μα έπρεπε να τα μάθουν στο Δημοτικό!!! Κι αν δεν…ποιος;

Οι εξετάσεις έχουν μια τεχνική. Συνεννοούνται οι εξεταστές με τους εξεταζόμενους; Επικοινωνούν; Είναι κατανοητές οι ερωτήσεις ή τα θέματα των εκθέσεων, όπως διατυπώνονται; Οι απαντήσεις των εξεταζομένων μάλλον ασυνεννοησία ομολογούν.

Τα άγνωστα κείμενα που επιλέγονται είναι δείγματα ορθού ελληνικού λόγου; Βεβαιότατα όχι. Από μεταφράσεις ξένων κειμένων μέχρι άλματα λογικά, σύγχυση, έστω κι αν υπογράφονται από τίτλους και ονόματα. Δείγματα πολλά, αν χρειάζεται.

Πόσων χρόνων είναι τα κείμενα που διδάσκονται στην Γ΄Λυκείου; Μερικά σαράντα σίγουρα, όπως Καβάφη και Σεφέρη. Μερικά μόνο για εμφύλιο και άλλα για δικτατορία. Από τότε. Τα παιδιά δεν καταλαβαίνουν για ποιο πράμα μιλούν. Μα, κύριε, όλοι οι λογοτέχνες της Ελλάδας είναι αριστεροί; Δεν είμαστε φτωχοί οι Έλληνες σε κείμενα. Κι αν δεν χορτάσει από κείμενα, είναι δυνατόν να σπαταλάς μια ώρα από τη ζωή του παιδιού για να αναλύσεις τρεις τέσσερις στίχους; Έγκλημα.

Και το μεγάλο ψέμα: Γράψτε επιστολή στον Υπουργό . Ποιος θα γράψει, πόσες επιστολές στη ζωή του στον Υπουργό; Γράψτε άρθρο για να δημοσιευτεί στην εφημερίδα του σχολείου σας. Αφού ξέρετε πως δεν θα δημοσιευτεί, γιατί το σχολείο δεν έχει εφημερίδα. Γιατί το περιπαίξιμο; Γράψτε ομιλία που θα εκφωνήσετε κτλ. Όλα εκτός τόπου και χρόνου. Καμία επαφή με την πραγματικότητα. Ζούμε στο συμβατικό ψέμα των εξετάσεων.

Κι ύστερα, αντί να ασκήσουν τα παιδιά στο γραπτό λόγο, τους καλούν να εξετάσουν την ανάπτυξη της παραγράφου του ενός, τους τρόπους πειθούς του άλλου. Μα τα ίδια τα παιδιά έμαθαν να τα χρησιμοποιούν; Έμαθαν να αναπτύσσουν λόγο; Κατάλαβαν πως άλλο ο γραπτός άλλο ο προφορικός; Γράφε. Σκέφτομαι. Γράφε και κατεβαίνει η σκέψη. Αν δεν το κατάλαβε, πώς να γράψει;

Όλα ένα παραμύθι: Η ανάπτυξη της κριτικής ικανότητας των παιδιών δεν είναι παρά απομνημόνευση του πώς τα είπε ο διδάσκων. Στο σχολείο είπαμε πως… Μα είπατε εσείς ως μαθητές ή σας είπε η κυρία;   

Αν οι συγγραφείς βιβλίων για τη Μέση Εκπαίδευση δεν διδάσκουν οι ίδιοι το μάθημα, αν δεν έχουν μαθητές για να ξέρουν τα επίπεδά τους, τα βιβλία θα είναι εκτός τόπου και χρόνου.

Και είναι πολύ δύσκολο να αναλάβει κανείς να πει: αυτά είναι άχρηστα. Πέταξέ τα έξω.

Δεν θα λάβει κανείς υπόψη τα γραφόμενά μου, το ξέρω.