Συντακτικά φαινόμενα στην Πολιτική

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Στέλιου Παπαντωνίου

Σκεφτείτε πόσα πράγματα μαθαίνουμε στο σχολείο και τα θεωρούμε άχρηστα, μα κι αυτά φτάνει να’ χουμε λίγο μεράκι, και μπορούμε να τα χρησιμοποιήσουμε και να τα ανακυκλώσουμε, να φαινόμαστε και οικολόγοι στο γράψιμο.

Στο συντακτικό μαθαίνουμε για τις κύριες προτάσεις, για τα είδη των δευτερευουσών, τις υποθετικές προτάσεις, είδη του υποθετικού λόγου, σκέψεις του λέγοντος, επαναλήψεις στο παρόν και στο μέλλον, εκείνο το απραγματοποίητο που πολύ μας πάει, αιτιολογικές προτάσεις, χρονικές, συμπερασματικές, τελικές. Όλες όμως μας κάνουν, για να δούμε και ολίγον συντακτικά την πολιτική μας ζωή, εδώ που μας έφτασαν, κοινώς μας οδήγησαν, τα πολιτικά υποκείμενα ως δρώντα πρόσωπα, που πολλές φορές μετατρέπονται σε παθητικά και με παθητικότατη μάλιστα σύνταξη …πράματα και θάματα που είδαμε τελευταία… Ας μείνουμε σ’ αυτά.

Κύρια πρότασή μας, αγωνιζόμαστε να λύσουμε ως Έλληνες και Οθωμανοί της Κύπρου το κυπριακό. Δεχτήκαμε όμως να αυτοεμπαιζόμαστε με τες λεγόμενες «κυπριακής ιδιοκτησίας συνομιλίες», ένα μέλος των οποίων, η ισχυρή πλευρά, μας το παίζει η αδύνατη, ενώ έχει παρά το πλευρόν της σαράντα τόσες χιλιάδες στρατιώτες, ναύτεξ, μπαρμπάρους, κι όπως στο διάλογο Αθηναίων-Μηλίων, έτσι κι αυτοί μας λεν, «εσείς ως αδύνατοι μπορείτε να ομιλείτε περί δικαίου και εμείς ως δυνατοί περί συμφέροντος». (Πάντα όμως στο τέλος -τα βλογημένα- ξεχνούμε πως οι Αθηναίο έφαγαν την κατραπακιά, παρόλο που το ‘παιζαν οι ισχυροί της γης!)

 Υποθετικές προτάσεις πολλές θέσαμε από το 1974. Ιδιαίτερα από το 2004 μερικοί εθελούσιοι τυφλοί, υπέθεταν πως: αν ο Ερντογάν… τότε θα. Κι αυτό όχι μια, αλλά πολλάκις, μέχρις αορίστου επαναλήψεως στο παρελθόν, στο παρόν και στο μέλλον. Ο Ερντογάν όσες υποθέσεις κι αν κάνουμε, όχι μόνο δεν παραμένει εις την αυτήν θέσιν, αλλά γίνεται υβριστικότερος, απέναντι πρώτα στο εσωτερικό της χώρας του (τι ευτυχία να μην είσαι Τούρκος και να κινδυνεύεις καθημερινά και κατανυκτικά να συλληφθείς και να υποστείς, να μετατραπείς σε πάσχον αντικείμενο) και απέναντι σε όλους τους γείτονες, Ιράκ, Συρία, Ελλάδα, Κύπρο.

Από όλα τα είδη των υποθετικών προτάσεων εκείνο το απραγματοποίητο ανακηρύσσεται νικητής, έστω κι αν κάποιοι ακόμα εδώ, μόνο την ευκτική χρησιμοποιούν ονειρευόμενοι ότι όχι μόνο θα  λυθεί το  κυπριακό αλλά θα τους αποδοθούν και τα έχει τους. Φανατικά προσκολλημένοι στη ΔΔΟ εκτός από την ευκτική το πολύ να μάθουν για τα καλά την υποτακτική και την προστακτική, άλλοι να προστάζουν κι αυτοί να υπακούν ως υποτακτικοί, κάτι που ήδη συνέβη στη βουλή μας με τους τριάκοντα, ως προεξαγγελτική παράθεση.

Αν έρθουμε όμως και στα ενδοπολιτικά μας, αιτιολογικές προτάσεις χρησιμοποιούν ιδιαίτερα αυτή την περίοδο τα κόμματα, που ετοιμάζονται για τις προεδρικές. Αιτιολογικές πραγματικές, μυθικές, μυθιστορηματικές, για να αποδείξουν πως δεν ενδιαφέρονται για τον θώκο, αλλά για την πατρίδα. Το μυθιστορηματικό αυτό είδος μπορεί να ονομαστεί «αβερώφειον». Όλοι οι άλλοι ενδιαφέρονται για την καρέκλα πλην του κυβερνώντος κόμματος. Το άλλο παρακυβερνών, χρησιμοποιεί απλούν μέλλοντα καθορισμένου χρόνου: τον Ιούλιο θα σας πούμε.

Οι τελικές μας προτάσεις του τύπου «εργαζόμαστε σκληρά για να λύσουμε το κυπριακό, με βάση τα ψηφίσματα των Η.Ε, τις αρχές της ΕΕ κοκ.» επαναλαμβάνονται με δική μας επιφώνηση την ευκτική: Είθε να, είη, έσοιτο, γένοιτο.

Συμπερασματική ερωτηματική πρόταση: Ώστε, ύστερα από όλα αυτά, δεν βλέπετε λύση του κυπριακού; Άρνηση στις προτάσεις κρίσεως: ου.

Τάκη Νεοφύτου, Ο Γιάννης Κλεάνθους και η Κερύνεια του

Το βιβλίο του Τάκη Νεοφύτου «Ο Γιάννης Κλεάνθους και η Κερύνεια του», Λευκωσία 2017, είναι ένα καλογραμμένο και καλοτυπωμένο βιβλίο, που βοηθά τον αναγνώστη να περιδιαβάσει στα κάστρα του αγίου Ιλαρίωνα και της Κερύνειας, μέσα από τις νοερές ξεναγήσεις του Γιάννη Κλεάνθους, ανθρώπου που έδεσε τη ζωή του με τον πολιτισμό της Κερύνειας. Πολλές φωτογραφίες συμβάλλουν στην οπτικοποίηση των γραφομένων, και στη απόκτηση γενικής άποψης για τους σημαντικούς αυτούς αρχαιολογικούς μας χώρους, που οι Τούρκοι προσπαθούν να παραχαράξουν ιστορικά. Το βιβλίο αποτελεί όχι μόνο αναγνώριση της προσφοράς του Γιάννη Κλεάνθους στον τόπο και ιδιαίτερα στα δυο αυτά φρούρια, αλλά και οφειλή στις επόμενες γενιές που πρέπει να ξέρουν από πρώτο χέρι την πραγματικότητα, όπως την έζησαν αυτοί που δέθηκαν μαζί της και μας την παραδίδουν με την αγάπη τους, χρέος στον τόπο, την Ιστορία και τους ανθρώπους του.

Στέλιος Παπαντωνίου  

Έφυγαν οι φίλοι

Έφυγαν οι φίλοι

Μ’ άφησαν σ΄αυτή τη γκαλερί

Να περιδιαβάζω στις στιγμές

Να κολυμπώ στη μαγεία των χρωμάτων τους

Μέσα στην άκρα σιωπή

Ψιθυρίζουν σιγά σιγά τα ονόματα π’ αγαπήσαμε

Τ’ αεράκι χαϊδεύει τις σκουριασμένες μας όψεις

Κι οι φίλοι κρατούν χαρταετούς

Με τις ζωγραφιές τους

Με τις στιγμές τους

Ν’ απομακρύνονται στον απέραντο χρόνο.

Ζει και επιζεί

Ζει και επιζεί

Του Στέλιου Παπαντωνίου

Το έθνος που στάθηκε εχθρικό απέναντι στον ελληνισμό έδωσε χτες τις εξετάσεις του κι εξέπεμψε προς τα έξω την εικόνα του, από τον ανώτατο άρχοντά τους ως τις μεγαλουπόλεις και τα χωριά. Ένας μισαλλόδοξος άνθρωπος που επιζήτησε να επιβληθεί και διά νόμου δικτατορικά στη χώρα του, μυριάδες φοβισμένοι, άλλοι φανατισμένοι, άλλοι διαμαρτυρόμενοι με τον τρόπο τους, ύποπτοι ο ένας στον άλλο, ένα κλονισμένο κράτος, που το άγει και το φέρει ο Ερντογάν, με όλους τα βάζει, όλους θέλει να κατακτήσει, όλοι να τον υπακούν, γιατί πρέπει να γράψει ιστορία ή να ξαναγράψει την ιστορία. Η γενική εικόνα του εμπνέει ταραχή και φόβο, κάτι χιτλερικό στο σύνολο.

Περάσαμε κι εμείς δικτατορίες. Κακώς, γιατί ανεχτήκαμε. Δεχτήκαμε την επίθεση του τουρκικού στρατού, τον έχουμε να καταπατά κάθε ιερό και όσιό μας, και αναμένουμε να λύσουμε το πρόβλημά μας σε συνομιλίες με τον εδώ εκπρόσωπό του, για τον οποίο υφάνθηκαν ονειροφαντασιές. Από πού ξεκινά ο άνθρωπος και πού καταλήγει όταν μπλέξει. Ούτε αχ καημένε Ακκιντζί ούτε βαχ. Τα’ θελε και τα’ παθε. Αν υπάρχουν σήμερα στην ελληνική κυπριακή πλευρά άνθρωποι που τον εμπιστεύονται, θα πρόκειται περί… Θού, Κύριε, φυλακήν τω στόματί μου! Η όλη πορεία των ενδοκυπριακών από καιρό το ξέρουμε ότι δεν οδηγεί πουθενά. Αλλά όντας οι πολιτικοί μας μεγάλοι ή μικροί, ανάλογα με τις περιστάσεις και με τις συγκρίσεις, πρέπει να αποδείξουν στην υφήλιο πως εμείς θέλουμε λύση, με αποτέλεσμα να κάνουμε τεμενάδες, να σκύβουμε παντοιοτρόπως και να αυτοεξευτελιζόμαστε. Όχι όλοι. Αυτοί που αυτοεξευτελίζονται. Κάτι πολύ απαράδεκτο και αντιπαιδαγωγικό, γιατί κατά τη συμπεριφορά των αρχόντων και η των ακολούθων τους.

Ο τουρκικός λαός πήρε τις αποφάσεις του, να ζήσει με διατάγματα ή να καθοδηγείται στην καταβρόχθιση των άλλων γειτονικών του λαών, γιατί αυτό λέει η ιστορία, η παράδοσή του. Οι δικές μας για την ελευθερία παραδόσεις διδάσκουν πως θυσιαζόμαστε για την ελευθερία γιατί τη θεωρούμε την ανώτερη ανθρώπινη αξία. Μάλλον δεν κάνουμε χωριό, από το 1453, από την πτώση της Πόλης, που κι αν έπεσε, είναι εκεί ζωντανή και δεν τους αφήνει να κοιμηθούν, πράμα που φαίνεται, στις δηλώσεις και εκδηλώσεις τους.

Εδώ βρέθηκαν αφεντάδες από το 1571 με την κατάληψη της Κύπρου από τους Οθωμανούς, μας πούλησαν στους εγγλέζους, εμείς πληρώναμε τα χρωστούμενα, αυτοί ήταν οι Μωαμεθανοί, εμείς οι μη μωαμεθανοί, όνομα δεν είχαμε. Εκείνοι το 18 εμείς το 80 τοις εκατόν. Τώρα ζητούν ισότητα. Ενώ έχουν καταλάβει τα διπλάσια των όσων δικαιούνται, ενώ εκμεταλλεύονται την κυπριακή υπηκοότητα και όλα όσα οι ευρωπαίοι πολίτες, ενώ κατακρατούν πολλαπλάσιες ακτογραμμές, ενώ εισάγουν τούρκους πολίτες, ενώ ζουν με τα κλεψιμιά, ενώ δεν έμεινε πανανθρώπινος νόμος που να μην καταπατήσουν.

Οι πολιτικοί μας ακόμα ψάχνονται. Ο δρόμος δεν οδηγεί πουθενά. Γι’ αυτό πρέπει να καθαρίσουν το μυαλό τους και να πάρουν καθαρές αποφάσεις. Αυτός ο λαός, ο ελληνικός κυπριακός, δεν κρατήθηκε εδώ και τρεις χιλιάδες χρόνια στα χώματά του για να τον εξολοθρεύσει κανένας βάρβαρος, καμιά δύναμη. Η Ιστορία του άλλα λέει. Ζει και επιζεί.

Ας ξεκινήσουν από αυτή την αρχή κι ας σχεδιάσουν. 

Μεγάλη Παρασκευή

Ναι, αλλά εμείς Παρασκευή έπρεπε να στολίσουμε τον επιτάφιο, και δεν υπήρχαν βέβαια τότε ανθοπωλεία στη Λευκωσία, επιδρομές νυχτιάτικα λοιπόν, στο γειτονικό κήπο σήμερα λεγόμενο του Ορφέα, ο μακαρίτης όμως ο Κυριάκος ολοχρονίς με την κηπουρική και το στήσιμο του κήπου δε θα μας άφηνε να του κόψουμε τα λουλούδια, έμενε εκεί ως αργά, έτσι κι αλλιώς γνώριζε τα κοπελλούθκια της γειτονιάς, την άλλη μέρα στις μανάδες και στους κυρούδες μας καταγγελία, ας πάμε σε άλλα σπίτια, τα πρώτα που χτίζονταν έξω από τα τείχη, πριν ακόμα υπάρξει Γυμνάσιον Θηλέων Παλουριωτίσσης, ήταν με κήπους, καινούργια σπίτια, καγκελλόπορτες, αλλά μπορούσαμε να πηδήσουμε, να κλέψουμε λουλούδια, έτσι  λέγεται η πράξη, να τα μαζέψουμε ύστερα σε ένα μπάνιο τενεκεδένιο με νερό, για να τα χρησιμοποιήσουμε την άλλη μέρα, πρώτα μυρσίνη, άντε τώρα με κανένα αυτοκίνητο μεγαλύτερού μας που μας κουβαλούσε στα όρη να κόψουμε μυρσίνη και μυροφόρες, ολόκληρες κοφίνες έπρεπε να γεμίσουν, το μερσίνι σαν βάση στον επιτάφιο, κι ύστερα κάμποσο γυψόφυλλο, ήταν της μόδας, λευκό και φουντωτό, κι όσα ωραία από τα κλεμμένα.

Τις μυροφόρες θα τις έδινε τη νύχτα ο παπάς στους πιστούς την ώρα που προσκυνούσαν τον επιτάφιο, να πάρει κι αυτός καμιά μπακκίρα, φτωχός άνθρωπος, κι ύστερα το μερσίνι μετά την Παρασκευή, θα το απλώναμε στο δάπεδο, σύμβολο της νίκης της ζωής πάνω στο θάνατο, να μυρίζει η εκκλησιά, να πατούν οι πιστοί και να τρίζει μοσκοβολιά.

Και η λαμπρατζιά, νομίζουν  τώρα τα παιδιά πως μόνο αυτά στην εποχή τους αγωνίζονται γι’ αυτήν, πού να’ ξεραν, σοβαρούς που μας βλέπουν, τι αστυνομία μας κουβαλούσαν οι εργολάβοι, σαν τους αρπάζαμε τους πόντους και κάθε λογής ξυλεία που βρίσκαμε σε καμιά οικοδομή, τότε γύρω στο 55, χτιζόταν δίπλα στον παλιό Ολυμπιακό ένα καινούργιο, μεσάνυχτα μας ξύπνησε η αστυνομία, καταγγελία πως κλέψατε τα ξύλα για τη λαμπρατζιά της εκκλησιάς, κατάθεση από κραββάτου, δεν ξέρω πόσα πλήρωσαν οι γονιοί μας τότε, αλλά μάθαμε. Οι οικοδόμοι χρειάζονται την ξυλεία τους.

Μεγαλοβδομαδιάτικο

Στέλιος Παπαντωνίου

Μεγαλοβδομαδιάτικο

Πλυμμένα τα πόδια τους

Πνιγμένα στο νερό

Έρχονταν ένα ένα

Κι η Φραγκογιαννού

Με τα κορίτσια της

Κι  όλοι οι άγνωστοι μικρούληδες

Σταυρωμένοι στη δουλειά

Στα βάσανα

Να κουβαλούν τώρα τις πέτρες του δικού τους μαρτυρίου

Δεν φαινόταν ο κόσμος  χρυσοστεφανωμένος

Ένα βούρκο ποτάμι κυλούσε

Κοντά στην παραλία με τα νεκροκρέβατα

Ζωγραφισμένα όλα με το χέρι του

Πού τον θυμήθηκα τέτοια μέρα

-Κυρ Αλέξανδρε, λέω,

Είστε για έναν καφέ;

-Εξέρχεσθε, λέει, εις απάντησιν αυτού,

Και τα βρίσκουμε.

ΝΙΚΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ-ΧΑΤΖΗΜΙΧΑΗΛ

ΝΙΚΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ-ΧΑΤΖΗΜΙΧΑΗΛ

ΔΙΘΑΛΑΣΣΟΥ

ΠΟΙΗΜΑΤΑ

ΚΑΡΒΑΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ 2012

Πριν ασχοληθώ με τα ίδια τα ποιήματα, ως εισαγωγή διάβασα τις Σημειώσεις.

Πρόκειται για ποιητή με πολλή αγάπη στο έργο του και προπάντων σοβαρότητα, μελετημένο, με τη λεπτομέρεια να υποδεικνύει τη σημαντικότητά της και την έρευνα με τη γνώση να θεμελιώνει τον ποιητικό λόγο. Ήδη ο αναγνώστης έχει  κερδηθεί λόγω του σεβασμού του ποιητή προς αυτόν.

Ξεκάθαρος, απλός, λιτός, περιεκτικός λόγος, τεχνικά διαρθρωμένος, όντως φωτεινός. Και πίσω από τις τραγουδημένες μυστικές ομορφιές του τόπου, λυγμός από την καταστροφή.

Η δημοτική παράδοση και μούσα δεν διανθίζει αλλά αποτελεί την ίδια την ουσία του πολιτισμού μας, τις συλλήψεις του ανθρώπου σαν αντικρίζει ή παρακολουθεί εικόνες της φυσικής ζωής.

Ο ποιητής δεν είναι μόνο ευαίσθητος δέκτης της φυσικής ομορφιάς αλλά και την αποτυπώνει μπολιασμένη με την πνευματική του σκευή. Φράσεις σπάνιες και ποιητικές καρφώνονται ως επιμύθιο σε μικρά αλλά πολύφωνα κι αρμονικά ποιήματα σφραγίζοντας την όλη ποιητική σύνθεση.

Αφορμές από ανύποπτους χρόνους, ξεχασμένες, τυπωμένες σε περιοδικά εικόνες γαζώνουν το χρόνο με εντυπωσιακές μορφές. Ο ποιητής διαλέγεται με προσφορές άλλων στον τόπο και στη ζωή του, αποκαλύπτοντας ομορφιές. Ο ποιητής φανερώνει τις κρυφές όψεις των πραγμάτων.

Σ’ όποια στιγμή κι αν κρατηθεί στην ομορφιά και στη γαλήνη του παρελθόντος, το σκουλήκι των βαρβάρων δεν τον αφήνει να υπνώσει. Το 1974 στάθηκε η μεγάλη πληγή που αιμορροεί.

Μια τετράδα ποιημάτων για μια μικρή ομορφιά του παρελθόντος μεταθέτει σ΄ όλες τις βαθμίδες του χρόνου κι ανέρχεται τέλος στο άχρονο, στη Ουρανία Ελένη, την αιώνια ομορφιά, την ιδέα.

Η Καρπασία κι η Αμμόχωστος βρήκαν τον τεχνίτη ποιητή τους. Η όλη ατμόσφαιρα, οι εργασίες, ο ανθρώπινος μόχθος. Δεν είναι μόνο το συνταίριασμα. Είναι η δημιουργία και μεταφορά στον αναγνώστη μέσα από τον ποιητικό λόγο όλων των ιδιαιτεροτήτων της Καρπασίας που μένουν αιώνιες σ’ όποιον τις έζησε ή τις δημιουργεί, σ’ όποιον δεν τις γεύτηκε.

Μέσα από τους μύθους και τις παραδόσεις για εικόνες σεβάσμιες ο ποιητής- διαμορφώνοντας το ύφος του- εμβαθύνει στα κρύφια των παραδόσεων με την αγωνία του παρόντος της σκλαβωμένης πατρώας γης.

Η ποίηση με τα φτερά της αναβιώνει το παρελθόν, τις στιγμές που αιωνίζονται, τα τοπία που ανέρχονται στον άλλο πάνω κόσμο. Μεγάλη η ανυψωτική χάρη του ποιητή.

Οι λέξεις δεν φωτογραφίζουν γιατί φέρουν μαζί τους αισθήσεις κι αισθήματα και συναισθήματα, ιστορική γνώση και αυτογνωσία.

Πέρα από την επιστήμη ο ποιητής συλλαμβάνει το άφραστο κι ανήκουστο.

Και την ελπίδα στο σκοτάδι.

Στέλιος Παπαντωνίου