Παρασκευή 5 Μαρτίου 2021

Καιάδας

 

Καιάδας

Πώς να μη συγχύζομαι, μου λέει, ωραίες ανοιξιάτικες οι μέρες μας κι όλοι όμως παρακολουθούν την πορεία του κορωνοϊού, τις εξετάσεις, τους εμβολιασμούς, και πάλι τα εκατομμύρια ευρώ, τον διάβολο με τα τουμπελέκια και τα βιολιά τριβόλια του, χειρότερες όμως είναι οι δηλώσεις, οι φάτσες στην τηλεόραση, χωρίς τούρκους δεν γίνεται, τους προβάλλουν αμισθί τα κανάλια, αυξάνεται η κατανάλωση, η τηλεθέαση,  κι οι δικοί μας χειρότεροι, τι παράσταση ήταν εκείνη, τι μονόλογος, εκείνος ο αβερώφειος, όπως τον αγγελιαφόρο στην τραγωδία, μπορεί να ήταν και κωμωδία, κι επαναλαμβάνεται με τον άντρο, κι οι δυο μαζί, σφίγγουν τα χέρια, κι ο κόσμος είναι βέβαιος για την καταστροφή τους, όχι τη δική του, ο κόσμος έχει ένστικτο αυτοσυντήρησης και δυνατά πολιτικά θεμέλια, αδύνατον πολιτικοί αρχηγοί του τόπου να σέρνουν το χορό του Ζαλόγγου, πήδα ο ένας στο κενό, ξωπίσω του ο άλλος, έτσι που το είπε κάποτε κι ο Κληριδης, όταν επέστρεφαν όλοι οι κομματάρχες από μια διεθνή διάσκεψη,  «νά ΄πεφτε το αεροπλάνο θα σωζόταν η Κύπρος», κάπως έτσι το είπε, κάπως έτσι το φανταζόμαστε, ε ρε Σπαρτιάτες, κάτι ξέρατε καλύτερα από μας για τον Καιάδα, εκεί που δεν έριχναν ασθενικά και ανάπηρα παιδιά αλλά τους επίορκους, τους προδότες, τους εγκληματίες, έτσι λέει η νεότερη εκδοχή, ας είναι και στις βουνοπλαγιές του Πενταδάκτυλου, για όσους τον ατίμασαν και τον ατιμάζουν.

Κυριακή 28 Φεβρουαρίου 2021

Παλιοψάθα

 

ΠΑΛΙΟΨΑΘΑ

«Και η πατρίς κατάντησε η παλιοψάθα των ατίμων», Μακρυγιάννης βέβαια, με τόσην αγάπη τον περιέβαλε η γενιά του τριάντα, θαύμασαν το γνήσιο γράψιμο, τον άνθρωπο που γρατσούνισε το χαρτί και κόλλησε πάνω του την ψυχή του, μεγάλοι θαυμαστές, Θεοτοκάς, Σεφέρης, τίποτε όμως και κανένας δεν μένει χωρίς να ακούσει και τα της αμάξης από τους αντίπαλους, μα αυτός; «αλαζών, τοκιστής, φιλοχρήματος, να προβάλλει μόνο τον εαυτό του, θρησκόληπτος», και άλλα ηχηρά παρόμοια, μη και σήμερα το ίδιο δεν γίνεται ή καλύτερα πάντα αυτά δεν γίνονταν, οι Ρουμελιώτες με τους Μοραΐτες, οι πολιτικοί με τους στρατιωτικούς, οι Βενιζελικοί κι οι βασιλικοί, δεξιοί κι αριστεροί, Μακαριακοί και Γριβικοί, ενωτικοί ανθενωτικοί, και δεν έχει τελειωμό, ακόμα και για το ποιος είναι ο εχθρός μας οι Τούρκοι ή οι αντίπαλοι Έλληνες ή Κυπραίοι, ή Κύπριοι, ή Ελληνοκύπριοι ή Έλληνες της Κύπρου, με το διάβολο ή χωρίς, με τον ζωγράφο ή με τον μουσικό!

Οπότε, ανάλογα με το παρελθόν, την οικογένεια, την ανατροφή, την ψυχοσύνθεση, την πολιτική τοποθέτηση, την ας πούμε μόρφωση, τοποθετείται ο καθένας αναλόγως. Μάλλον δεν πρέπει να είναι ανησυχητικό. Αυτή είναι και πρέπει να είναι η ζωή. Ο καθείς και τα όπλα του, είπε, ο καθείς και τις απόψεις του.

Ο Τούρκος όμως είναι Τούρκος και αυτό δεν πρέπει να το λησμονούμε ή να το παραβλέπουμε. Παίζοντας στην παλιοψάθα, μην την χάσουμε κι αυτήν!

Πέμπτη 25 Φεβρουαρίου 2021

ΠΑΛΑΤΙΝΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ

 

Ανδρέας Γεωργιάδης, ΠΑΛΑΤΙΝΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ, επιλεγμένα ποιήματα, έμμετρη απόδοση

Εκδόσεις Γερμανός

Ο Ανδρέας Γεωργιάδης είναι ένας από τους πιο παραγωγικούς πνευματικούς εργάτες στην ποίηση, ιδιαίτερα τη σατιρική, στις μεταφράσεις από αρχαία ελληνικά έργα και στη μελέτη.

Παλατινή ή Παλατίνη Ανθολογία. Τα ποιήματα, χωρισμένα σε ενότητες, επιδεικτικά επιγράμματα, σκωπτικά, ερωτικά, προτρεπτικά και τέλος από την Στράτωνος Παιδική Μούσα, είναι από τα πιο δύσκολα γλωσσικά κείμενα, γιατί οι λέξεις επιλέγονται από τους επιγραμματοποιούς  ως φορείς ιδιαιτέρου βάρους και αίγλης, λακωνικά αποδίδουν τα νοήματα και απαιτούν στην εκφορά τους αυστηρή τεχνική, φανερή και αφανή.

Ο Ανδρέας Γεωργιάδης πολλά ως τώρα μας πρόσφερε με τη μετάφραση του Αισώπου, δεικνύοντας  ιδιαίτερη αγάπη στο μύθο, τη σάτιρα και την αρχαία σοφία.

Στην Παλατινή Ανθολογία του παραθέτει και τη δική του έμμετρη απόδοση και το αρχαίο κείμενο, ώστε να αλληλοσυμπληρώνονται και το νόημα να φωτίζεται ολόπλευρα. Παραμένει πιστός στο πνεύμα και στο νόημα, και βασικά στο μέτρο, ως ποιητής όμως επιτρέπει στον εαυτό του και ελεύθερη την απόδοση, για να μεταδοθεί στον αναγνώστη το μήνυμα αναλυτικά.

Αποδεδειγμένη και η αγάπη του ποιητή στην αρχαιότητα και η ποιητική του αξία. Σημασία έχει πως με το έργο του μας υπενθυμίζει τις ρίζες του πολιτισμού μας, τις ομορφιές και τον πλούτο, εμμένοντας με πίστη σ’ αυτές σε καιρούς χαλεπούς, γι’ αυτό θερμά τα ευχαριστήρια.

Στέλιος Παπαντωνίου

Γιώργος Πετούσης

 

Γιώργος Πετούσης, Άρβυλα νούμερο 52, πέντε διηγήματα

Σειρά Πεζογραφίας ΣΠΕΚ, Σύνδεσμος Πολιτισμού Ελλάδας Κύπρου, αρ. 6

Εκδόσεις Αρχύτας, Αθήνα 2020

 

Ένα ωραίο βιβλιαράκι με ζωγραφιές της Αρετής Πετούση, περιλαμβάνει πέντε διηγήματα, με χαιρετισμό της έκδοσης από την Πρόεδρο του Συνδέσμου Πολιτισμού Ελλάδας Κύπρου.

Το πρώτο διήγημα με τίτλο «Οι κουρούπεττοι και η γυμνή τσιγγάνα» μας μεταφέρει στη δεκαετία του ΄50, σύνηθες τότε φαινόμενο οι τσιγγάνοι, σε πόλεις και χωριά, κατασκήνωναν σ’ έναν τόπο κι άρχιζαν τις δουλειές που μόνο αυτοί ήξεραν, να καλλικώνουν γαϊδούρια, να γανώνουν χάλκινα αγγεία, να σου λεν την τύχη κι άλλα, που ζωντανεύει με την πένα του ο Γιώργος Πετούσης, κι εμείς φέρνουμε στη μνήμη παρόμοιες σκηνές, σε χωριά ή έξω από τα τείχη της Λευκωσίας.

Κάθε γενιά ζει τα δικά της, χαρακτηριστικά της εποχής και του τόπου, κοινές παραστάσεις και εμπειρίες. Η γενιά μας ίσως να είναι η ευτυχέστερη από αυτή την άποψη, γιατί ζήσαμε και το άροτρο και τον αυτοματισμό, τα ηλεκτρονικά και αφάνταστα, την εποχή που έσβησε μια για πάντα, ζει όμως στις μνήμες των ποιητών και πεζογράφων που μας παρουσιάζουν σελίδες ζωής με το έργο τους, μεταφέροντάς μας στο γραφικό εκείνο παρελθόν.

Ο Γιώργος Πετούσης είναι παρών στο διήγημα, σωματικά και πνευματικά, με τα ήθη της εποχής, και τις ηθικές αρχές με τις οποίες μεγάλωσε αυτός κι η γενιά μας, με τις θρησκευτικές βάσεις της αγωγής, προπάντων το ρόλο αξιομνημόνευτων φίλων. Ζωντανός λόγος, παραστατικός, βιωματικές εμπειρίες που μεταφέρονται με τη λογοτεχνία και τέρπουν τον αναγνώστη, που παρακολουθεί κινηματογραφικά και με τη φαντασία την όλη υπόθεση να εξελίσσεται μπροστά του, αφού το παρελθόν γίνεται αναγνωστικό παρόν.

Το δεύτερο διήγημα «Το αναπάντεχο που έκρυβε το δώρο» διεκτραγωδεί τα πάθη των Μικρασιατών που κατέφυγαν στη Λεμεσό, και ειδικά μιας οικογένειας γειτονικής στο συγγραφέα. Οι πρόσφυγες αυτοί, σε μια κρουαζιέρα στη Σμύρνη επισκέφτηκαν το χωριό τους και στο σπίτι τους βρήκαν, όπως αποκαλύπτεται εκ των υστέρων, το χαμένο μικρό παιδί τους, νοικοκύρη του σπιτιού, σωσμένο από τούρκο γείτονα. Βάσανα, πόνοι και καημοί, στο τέλος η ανατροπή κι η χαρά. Η αφήγηση ευθύγραμμη, τα συμβαίνοντα κυλούν ομαλά. Η Ιστορία δυστυχώς για μας επαναλαμβάνεται, γιατί βιώσαμε την προσφυγιά και το διωγμό, τη δυστυχία του κατατρεγμένου και αγνοούμενου. Γνώστης ο Γιώργος Πετούσης και της Ιστορίας και μικρών προσωπικών, οικογενειακών ιστοριών, μελετητής και λογοτέχνης, προσφέρει στον αναγνώστη γνώση και τέρψη με το έργο του.

‘Αρβυλα νούμερο 52. Τα πάθη του ελληνισμού δεν έχουν τέλος. Το 1974 το πραξικόπημα και η τουρκική εισβολή πλήγωσε κατάβαθα την Κύπρο, με τους νεκρούς και αγνοουμένους, την προσφυγιά και την ανέχεια, την ανεργία και τη γενική δυστυχία, με τον ψυχικό κάματο. Ιστορίες αγνοουμένων και νεκρών, ταφής λειψάνων, έβλεπαν τακτικά το φως της δημοσιότητας, ενώ οι οικογένειες των πεσόντων ανέβαιναν το δικό τους Γολγοθά, όπως η οικογένεια της ηρωίδας, με αγνοούμενο τον αδελφό. Οι σχέσεις των ανθρώπων μέσω του πόνου, η ανθρωπιά κι η φιλαλληλία, το δέσιμο μέσω της κοινής δυστυχίας αλλά και της ελπίδας, φανερώνουν μερίδα της κυπριακής κοινωνίας, με την ανθρωπιά και την κοινωνική αλληλεγγύη. Η έξοδος από την τραγωδία είναι το θάψιμο των λειψάνων, ελαχίστων έστω, για να διαλυθεί ο σκληρός γρανίτης που πιέζει την καρδιά. Μέσα από το διήγημα παρακολουθούμε και ζούμε το διπλό δράμα, του πεσόντος και αγνοουμένου της κυπριακής ιστορίας.

Ο παπα- Γιώρκης,  ένα πραγματικό γεγονός προς τα τέλη της Τουρκοκρατίας. Η Ιστορία στον τόπο μας είναι ακόμα ζωντανή, γιατί οι άνθρωποι φέρουν στη μνήμη στιγμές συγκλονιστικές που έζησε ο τόπος και στάθηκαν μάρτυρες οι πρόγονοί τους της θηριωδίας και απανθρωπίας των τυράννων. Η αφήγηση με πολλή κυπριακή ζωντανή διάλεκτο, σκηνοθεσία και ηχητικά, ζωντάνεμα της φύσης και των ανθρώπων μιας εποχής, όταν οι πασάδες κι οι αγάδες πατούσαν την τιμή και την περιουσία των σκλαβωμένων, υπήρχαν όμως και τα γενναία αντρόγυνα που αντιστέκονταν στην προσβολή. Ο συγγραφέας πετυχαίνει την ανάπλαση των σκηνών και την μετάδοση των συναισθημάτων στον αναγνώστη, που παρακολουθεί σαν ξετύλιγμα τραγωδίας τα επεισόδια, οδηγούμενος στην έξοδο με την κάθαρση, ηθική, θρησκευτική, ανθρώπινη.

 Η φαλάκρα. Θέλουμε δε θέλουμε αποτελεί πρόβλημα για πολλούς, χάνουν κάτι δικό τους, νιώθουν την απώλεια σαν αλλαγή καταστροφική της προσωπικότητάς τους, χάνουν την αυτοπεποίθηση. Ο συγγραφέας, παρατηρητής της ζωής και των ανθρώπων, περιγράφει, αφηγείται, ζωντανεύει με τον λόγο, τον παρακολουθούμε στα ταξίδια και στις παρέες του, όλη στο τέλος η συλλογή των διηγημάτων ήταν μια περιδιάβαση στην Ιστορία μας και στους καιρούς ανθρώπων σύγχρονων και περασμένων. Με την ανάγνωση των διηγημάτων ο αναγνώστης κερδίζει πείρα ζωής, σε τελευταία ανάλυση: αυτογνωσία.

Στέλιος Παπαντωνίου

Μυριάνθη Παναγιώτου- Παπαονησιφόρου

 

Μυριάνθη Παναγιώτου- Παπαονησιφόρου

Ως άνεμος καματερός, ποίηση

Εκδόσεις Γερμανός

 

Πολυφωνικά ποιήματα του ελληνικού μύθου, της Ιστορίας των παθών μας, της μεστής πείρας, του πυκνού παρελθόντος και της νοσταλγίας τόπων και καιρών, του ονείρου και των οραμάτων, της μέρας και της άυπνης νύχτας, με πλήρη τον χρόνο, τις στιγμές, και τον τόπο όμορφο κατά γην και κατά θάλασσαν.

Διαλεχτό λεξιλόγιο, εικόνες πλούσιες, παρθενικές, που μεταφέρουν ζωή, χρώματα και σχήματα, ήχους, οσμές και ανάερες μνήμες. Ο  χρόνος κυλά, αποδοχή της παρόδου του, στέρεη και στωική, αξιοπρεπής. 

Ελεύθερος στίχος, μουσικός, αλλά και αγάλματα ποιημάτων χυμένα στα παλιά μέτρα και τις ομοιοκαταληξίες. Η ποιήτρια ξέρει την τέχνη και μπορεί.

Η ευαισθησία της ευγενική, αφήνει στον αναγνώστη τη διαύγεια των εικόνων και συναισθημάτων, τη θαλπωρή των χρόνων και της πείρας, τη φιλοσοφία του ποιητή και της ποίησης.

Στέλιος Παπαντωνίου

Κυριακή 21 Φεβρουαρίου 2021

δυσκολα

 

ΔΥΣΚΟΛΑ

Είναι δύσκολα αυτά που βλέπουν το φως της δημοσιότητας αυτές τις μέρες, μια στην Κύπρο μια στην Ελλάδα, απόγευμα Σαββάτου, αναγκάστηκα να πάρω το δρόμο από άγιο Κασσιανό προς άνοιγμα Κολοκάση, παντοπωλείο αγίου Αντωνίου (η συνήθης διαδρομή μου λεωφόρος Λάρνακας διαπλατύνεται) από το παλιό μας γήπεδο του Παγκυπρίου στο τείχος νέοι πολλοί, μα έχουμε τόσους νέους, ως είκοσι πέντε χρόνων, με τις μάσκες τους, δεν λέω με τις αποστάσεις τους, πήγαιναν, κατάλαβα πως διαλυόταν η συγκέντρωση διαμαρτυρίας τους, ήσυχοι, μπορεί να έβγαιναν και από συναυλία ή να πήγαιναν, έτσι μάθαμε τις διαμαρτυρίες από το ‘74, μια δυο κιθάρες, τραγουδιστής τραγουδίστρια και το ρίχναμε στη διαμαρτυρία, κάποτε καθισμένοι στο έδαφος και κινούμενοι δεξιά αριστερά κατά το ρυθμό, ζευγάρια-  ζευγάρια, φίλοι-  φίλες, τα βλέπαμε και στα σχολεία, τραγούδι να είναι και κιθάρα, κάποτε φέρναμε και από την Ελλάδα φίρμες και μεγάλους τραγουδιστές, έπιανε τόπο περισσότερο η διαμαρτυρία μας φαίνεται, ο τραγουδιστής τσέπωνε, αφιλοκερδώς έλεγαν, μακάρι, αλλά αυτή η νοοτροπία επικράτησε στις διαμαρτυρίες, κι όταν ήταν εναντίον το ψευδοκράτους, κάπου εκεί έξω από τα τείχη κατά Λήδρα Πάλας μεριά κάποτε ξενυχτούσαν καθισμένοι, ψήνανε τα λουκάνικα και τους παστουρμάδες, κάτι τέτοιο δεν είδα, άκουσα μόνο, κι αυτά γίνονταν αν επέτρεπε το κόμμα, γιατί αυτό αποφάσιζε, έτσι θα διαμαρτυρηθείτε, κι έστελλε απανταχούσα στα εκπαιδευτήρια, και περίμενε ο πρόεδρος του σχολείου που διαβλέπαμε από τον προηγούμενο χρόνο ποιον μας ετοίμαζαν, και ήταν οργανωμένα, αν έλεγε το κόμμα «καθίστε στα αυγά σας»,  κάθονταν, και ήταν πατριωτικό καθήκον τους με ολοκληρωμένες αποδεικτικές προτάσεις της ορθότητας της απόφασής τους, «αρχίζουν συνομιλίες, μην τους τα κάνουμε ρημαδιό».

Θέλω να πω, άλλα διδάσκαμε εμείς στο σχολείο, αλλά ήταν ένα κάποιες άλλες αίθουσες διδασκαλίας  που άλλα τους δίδασκαν, κάποτε στο 1977 περίπου με έστησαν οι καλές μου μαθήτριες στον τοίχο κυριολεκτικά, προσπαθώντας να μου αποδείξουν πως υπήρχε πολίτευμα και χώρα παράδεισος αλλά δεν τους τα διδάσκουμε αυτά τα πράματα, τους τα είπε ο θείος τους, βρε παιδιά ανθρώπινα κατασκευάσματα θα είναι, θα έχουν κι αυτά το λάθος τους, μα δεν έχουν λάθος, κύριε, καταλαβαίνετε; Παράδεισος!!!

Και βεβαίως έχουν οι νέοι μας το δικαίωμα της ελεύθερης έκφρασης, μακάρι να το βλέπαμε χρόνια τώρα, όταν φτιάξαμε πανεπιστήμιο ανάμεσα στις άλλες ψευδαισθήσεις ήταν πως οι φοιτητές μας θα ήταν οι μπροστάρηδες στον αγώνα εναντίον της τουρκικής αυθαιρεσίας και της αδικίας, χάθηκε ο Παναγής, μην τον είδατε παιδιά, έγινε το πανεπιστήμιο, άλλου παπά ευαγγέλια. Μακάρι οι νέοι μας να είναι ευαίσθητοι στην αδικία, μακάρι να έχουν αρχές , μακάρι να αγωνίζονται γι’ αυτές, μακάρι. Βαθιά μου είμαι άπιστος, φοβάμαι πάλι πως άλλος δάκτυλος κινεί τα νήματα και τα παιδιά τα χρησιμοποιεί, καλά μη φωνάζετε, τους φόβους μου και τις αμφιβολίες μου εκφράζω, δικαιούμαι κι εγώ, που μόνο εχθρό ξέρω τον τούρκο που καταπατά την πατρίδα μου, ξερίζωσε ανθρώπους και πολιτισμό, απειλεί κατά ξηράν θάλασσαν και αέρα. Και τ’ άλλα τα βλέπω και τα ανέχομαι γιατί δυστυχώς έτσι συνήθισα. Μακάρι οι νέοι να μην είναι ανεκτικοί, όχι όμως να μην βλέπουν οι ίδιοι και να τους δείχνουν άλλοι τι να προσέχουν.

Το άλλο, αυτό με τα μεγάλα ονόματα των καλλιτεχνών, και δεν με ενδιαφέρει η ερωτική ζωή κανενός,  αλλά εδώ είναι ευκαιρία να διακρίνουμε το ηθικό , δηλαδή το κακό ή καλό που πράττει κάποιος. Αφού εκμεταλλεύεται ο κάποιος τον συνάνθρωπό του και τον χρησιμοποιεί ως αντικείμενο, τότε η πράξη του είναι ανήθικη. Όχι το είδος του έρωτα αλλά η  χρήση του άλλου. Ο άνθρωπος είναι σκοπός αυτός καθεαυτόν, δεν χρησιμοποιείται ως μέσον, ο Κάντιος μου το δίδαξε.

Και τώρα; Ισχύουν τα καντιανά ηθικά και στην πρώτη περίπτωση; Αν χρησιμοποιήθηκε ο άνθρωπος ως μέσο για επίτευξη άλλου σκοπού, τότε πρόκειται περί ανηθικότητας. Αν όχι, τότε να χαιρόμαστε ανεξάρτητα ελεύθερα υπεύθυνα παιδιά.

συγχυστικά

 συγχυστικά

Με πολλά ασχολούνται πολλοί αυτές τις μέρες, ενός δε εστί χρεία, λέει το ευαγγέλιο.
Πρώτη η πανδημία, επηρεάζει τη ζωή όλων, αφού από αυτήν εξαρτάται η ζωή κι ο θάνατος. Συνηθίσαμε πια στις ταχείες διαγνώσεις ή ράπιτ τεστ, ελληνικά, κι ύστερα περίμεναν να πάρουν θέση στα δελτία ειδήσεων τα εμβόλια, κι εδώ είχαμε γνώμη, να γίνουν να μη γίνουν, αυτό μας κάνει, το άλλο απορρίπτουμε, επί παντός επιστητού, ώσπου το πήραμε απόφαση, πτωχοί εμείς δεν έχουμε την πολυτέλεια της επιλογής, ό τι μας προσφέρει η πατρίς!
Ήρθαν όμως κι οι διαδηλώσεις, ως εδώ και μη παρέκει, και μάλιστα στην κυπριακή το σήμα κατατεθέν, σφραγίς κομματικής τοποθέτησης, να δείξουμε πως δεν ανεχόμαστε άλλο την ημισέληνο στον Πενταδάκτυλο, τον Τούρκο να διαφεντεύει τη ζωή μας, τους έποικους και τον Τατάρ, ως εδώ, στοπ, άλλο ελληνικό αυτό!
Και μας συγχύζουν! Είναι πράγματα αυτά; Ποια; Να απαγορεύονται οι διαδηλώσεις; Ζήτω η ελευθερία από τον τουρκικό ζυγό, καλύτερα μιας ώρας ελεύθερη ζωή!
Τι καλοί οι εγγλέζοι! Μας συνήθισαν και στα κέρφιου και στις διαδηλώσεις, στα δακρυγόνα, στο ξύλο, στα συρματοπλέγματα! Από μικροί τα μάθαμε! Δεν μας αγγίζουν και πολύ, όμως όπως τα κυνηγετικά μυριζόμαστε, συγχυζόμαστε προς στιγμή από κομματική σκόνη πιπέρι, φταρνιζόμαστε, πρόσεχε, αύριο το μπόλι σου, μην ξεχνάς, Δεν Ξεχνώ. Κι αυτός που εφεύρε το σύνθημα, ξέχασε!
Άλλη σύγχυση, η πενταμερής, με μας, χωρίς εμάς, μην ξεχνάς, δεν ξεχνώ! Το Ισραήλ θα μας στείλει πολλούς τουρίστες. Πολύ καλή δουλειά έκαμε ο υπουργός των εξωτερικών και ο πρόεδρος της χώρας.
Κανένας δεν μας συγχύζει! Ας τους να νομίζουν!!!