Μιχαήλ Αγαπίου
ΛΕΙΒΑΔΙΑ ΠΙΤΣΙΛΙΑΣ
ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ
τόπος- ζωή-ιστορίες- άνθρωποι
Λεμεσός 2020
Ακούει κανείς για βιβλία για μικρά χωριά και νομίζει πως πρόκειται για βιβλιαράκια, κι όμως ο Μιχαήλ Αγαπίου μάς ξάφνιασε με το μεγάλων διαστάσεων από κάθε άποψη βιβλίο του για το αγαπημένο του χωριό, τα Λειβάδια Πιτσιλιάς. Ένα πλουσιότατο σε προσωπική και οικογενειακή συμμετοχή βιβλίο, με δοσμένη ολόκληρη την ψυχή του στο έργο, με πλούσιο φωτογραφικό υλικό και λεπτομέρειες ζωής, αλησμόνητης για όσους την έζησαν, με ανθρώπους που αθανατίζονται, ένα μνημόσυνο πραγματικό στους ανθρώπους της υπαίθρου με τα γνήσια χαρακτηριστικά του Κυπρίου του 19ου και 20ού αιώνα.
Άρχισα να το διαβάζω, να το χαίρομαι και να το απολαμβάνω, και θαυμάζω τη συμμετοχή, γιατί ο κ. Αγαπίου δεν γράφει ούτε παραθέτει άψυχα αντικειμενικά στοιχεία για το χωριό του, παρά μόνο τα περνά όλα μέσα από τον εαυτό του και μας έρχονται γραμμένα όλα από την καρδιά. Έτσι ζωντανεύουν και αναπαριστώνται, ώστε ο αναγνώστης να βιώνει, να παρακολουθεί και να ζει πρόσωπα και καταστάσεις, ιδιαίτερα οι αναγνώστες και γνώστες προσώπων και πραγμάτων. Κι αυτά χάρη στο ταλέντο της αφήγησης που ολοφάνερο παρουσιάζεται στο βιβλίο.
«Πάντα πλήρη θεών» υποστηρίζουν οι πανθεϊστές. Αλλά ο κ. Αγαπίου αποδεικνύει με το έργο του πως τα πάντα είναι πλήρη ανθρώπων, αφού κάθε σπιθαμή γης είναι ποτισμένη με ιδρώτα ή φέρει τα ονόματα που ο άνθρωπος έδωσε σε φυτά, ζώα, αντικείμενα και τόπους. Κι όταν βλέπει κανείς σε φωτογραφίες τον συγγραφέα μέσα στα πιθάρια και στ' αμπέλια με τα παιδιά, κι όλη την οικογένεια να απολαμβάνουν τη ζωή στο χωριό, έχει άλλη αίσθηση του βιβλίου, πως είναι μια ιστορία και ένα ζωντανό παραμύθι για τη ζωή στα Λειβάδια της Πιτσιλιάς, κι ανάμεσά τους κυκλοφορεί κι αναπνέει κι ο αναγνώστης.
Παπούτσια κι ενδυμασίες, μαστόροι και μαστόρσες, το κάθε εργαλείο και η χρήση και το ονομαστικό του, ένας τεράστιος πλούτος λέξεων, θησαυρός αντίστοιχων πραγμάτων, εργαλείων, μέσων, κατασκευών. Ο κατασκευαστής άνθρωπος κοντά στη γη και στη φύση, να υπηρετεί τον εαυτό, την οικογένεια και το σύνολο, με τη συνεργασία και την αλληλεγγύη.
Ολοζώντανες ιστορίες με πρωταγωνιστές συγχωριανούς, με διαλόγους και αφηγηματική δεινότητα μεταφέρουν στα παλιά. Ορθότατη θεωρείται η καταγραφή και ονομαστική αναφορά σε ανθρώπους της εποχής, σε δασκάλους και μαθητές, σπουδασμένους του χωριού, που τίμησαν την οικογένεια και τον τόπο τους. Μεγάλη περηφάνια, αλλά και ευκαιρία σύγκρισης, πώς ήταν τότε τα πράγματα και πώς εξελίχτηκαν, ως σήμερα.
Συγκινητική και ανταπόδοσης πλήρης η αναφορά στο Θεόδουλο Καλλίνικο που συνέδεσε την τέχνη και την ανθρωπιά του με τα Λειβάδια. Το παρελθόν ξαναγίνεται με το βιβλίο παρόν, κι η ζωή επανέρχεται με τις λεπτομέρειες και τα στολίδια της εμπλουτίζοντας τα βιώματά μας.
Ιερείς, γιορτές και πανηγύρια, με τους πλανόδιους σ’ όλα τα γύρω χωριά, περπατητοί ή με τα ζώα για τον Κύκκο ή άλλα προσκυνήματα, «θύμησες ανεξίτηλες».
Γειτονικοί οικισμοί, γιορτές στην εκκλησιά με το πεντάρτι και τα συνήθη, μια ζωή εκκλησιαστική επαναλαμβανόμενη από γενιά σε γενιά, κι αλοίμονό του που διανοείται να τα παραβεί.
Ο Αγαπίου έχει όμως και την ευρύτητα του πνεύματος και τις γνώσεις να μιλήσει και για το σήμερα και για το χτες, να συγκρίνει τον τόπο μας με τα ξένα, βαθύτατα πιστός Έλλην Χριστιανός.
Η τουρκοκρατία, η αγγλοκρατία, μια ιστορική περιδιάβαση, μέσα από τις γνώσεις και τα βιώματα, ως τον αγώνα της ΕΟΚΑ, σ΄ ένα χωριό και μια περιοχή που πολλά πρόσφεραν στον αγώνα.
Οι μεγάλες γιορτές, Χριστούγεννα, Θεοφάνεια και Μεγάλη Βδομάδα με αποκορύφωμα το Πάσχα, η κοινωνική ζωή με τους γάμους αλλά και τις κηδείες, με το πλούσιο φωτογραφικό υλικό να συμβάλλει μοναδικά στην αφήγηση και αναβίωση, όλα συνταιριασμένα ανακαλούν στη μνήμη και στη ζωή τους πάντες και τα πάντα.
300 περίπου σελίδες σπαρταριστές ολοζώντανες, και ακολουθούν βιβλιογραφία και πηγές, ένας πλούτος εγγράφων ως το τέλος του βιβλίου, 668 σελίδες, με τις τελευταίες λέξεις του επιλόγου να σφραγίζουν το έργο και το ήθος του συγγραφέα: «Πίστη, Πατρίδα και Οικογένεια δέχονται σήμερα πόλεμο με κάθε μέσο, αυτά όμως είναι το στέρεο μέλλον μας.»
Και στην τελευταία σελίδα: ΤΕΛΟΣ ΚΑΙ ΤΩ ΘΕΩ ΔΟΞΑ.
Στέλιος Παπαντωνίου
