«Τα Ελληνικά Γράμματα στον Αλύτρωτο Ελληνισμό. Μεταξύ Μικράς Ασίας και Κύπρου

ΜΆΓΔΑΣ ΚΙΤΡΟΜΗΛΙΔΟΥ 

«Τα Ελληνικά Γράμματα στον Αλύτρωτο Ελληνισμό. Μεταξύ Μικράς Ασίας και Κύπρου

‘Ενας μεγάλος τόμος από 565 σελίδες με τίτλο «Τα Ελληνικά Γράμματα στον Αλύτρωτο Ελληνισμό. Μεταξύ Μικράς Ασίας και Κύπρου- Λευκωσία 1998, παρουσιάστηκε από τον ομιλούντα σε εφημερίδα 19.10.1998. Εκεί έγραφα

«    Το βιβλίο της Μάγδας Κιτρομηλίδου έρχεται να μας υπενθυμίσει –σε εποχές που κλονίζεται η εμπιστοσύνη μας στο δάσκαλο- πως αυτός πρώτος αγωνιζόταν στις αρχές του αιώνα μας να συντηρήσει την εθνική μνήμη, να ιδρύσει και λειτουργήσει σχολεία και να θέσει τις βάσεις της επιστημονικής ζωής στον τόπο μας. Η Μάγδα Κιτρομηλίδου μέσα από τις λογοδοσίες και άλλα γραπτά του πατέρα της εκπαιδευτικού Πασχάλη Πασχαλίδη ζωντανεύει την εκπαιδευτική ζωή της Πάφου, τους αγώνες του δασκάλου για εθνική ελευθερία και αξιοπρέπεια και αποδεικνύει πως τίποτε δεν πάει χαμένο σ’ αυτό τον κόσμο, όταν γίνεται για το καλό των συνανθρώπων μας.  Οι λογοδοσίες, ιδωμένες μετά από καιρό, μας συγκινούν, γιατί μας μεταφέρουν σε μια άλλη εποχή, και μας μεταδίδουν τη φλόγα, τα συναισθήματα και τις σκέψεις ανθρώπων δραστήριων και δημιουργικών σε καιρούς κοσμογονικούς, με τον Πρώτο και Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο , τη Μικρασιατική Καταστροφή, τα Οκτωβριανά του 1931.

Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου εκπέμπεται το πνεύμα του αγωνιστή δασκάλου που πιστεύει στη δύναμη της εκπαίδευσης και οραματίζεται το ελεύθερο μέλλον του τόπου. Με ελάχιστα εφόδια, με πενιχρά μέσα και αντιμετωπίζοντας πολλά εμπόδια κατόρθωνε ο δάσκαλος  την πνευματική άνοδο της κοινωνίας, που μετείχε κι αυτή ενεργά στην προσπάθεια. Όπως γράφει η ίδια στον πρόλογο: «Έναν αγώνα εθνικόν και πατριωτικόν , που αποτελούσε τον ύψιστον σκοπό της υπάρξεως και δράσεων των πνευματικών ιδρυμάτων του δούλου ελληνισμού παρουσιάζει το συγγραφικό έργο που περιλαμβάνει η παρούσα έκδοση  με επίκεντρο την εκπαιδευτική ιστορία της Πάφου στα χρόνια 1915- 1943. Μπροστά στις ιδεολογικές αυτές επιδιώξεις δεν παραμερίζονται οι πρακτικές –υλικές ανάγκες της ζωής. Στο έργο προβάλλονται και οι σκληροί αγώνες που χρειάστηκαν για την αντιμετώπισή τους με την ανάλογη προσαρμογή της κλασσικής παίδευσης, της μεγαλύτερης ελπίδας για την επιτυχία του αγώνα των πνευματικών ιδρυμάτων του αλύτρωτου ελληνισμού. Μεταξύ των πρακτικών προβλημάτων που συνδέονται με τα εκπαιδευτικά αιτήματα της εποχής, ιδιαίτερη οξύτητα παρουσάζει το στεγαστικό πρόβλημα των σχολείων. Η στάση που παίρνει ο συγγραφέας στο ζήτημα αυτό είναι ανάλογη μ’ αυτή που ο Νεοελληνικός Διαφωτισμός καθόριζε στο θέμα της προαγωγής της μόρφωσης του αλύτρωτου ελληνισμού, με προοπτική την ελευθερία του. Η γυναικεία μόρφωση επίσης, που στην επαρχία Πάφου παρουσίαζε τη μεγαλύτερη καθυστέρηση απ’ ό τι σ’ όλη την άλλη Κύπρο, αντιμετωπίζεται με πνεύμα που θα μπορούσε να δώσει όσο το δυνατό τα καλύτερα αποτελέσματα. Και επί πλέον παρουσιάζεται το έργο που ένας εκπαιδευτικός στον αλύτρωτο ελληνισμό είχε καθήκον να επιτελέσει ως συμμετοχή στην ευρύτερη πνευματική κίνηση του τόπου, για να θεμελιωθεί με την προαγωγή της επιστήμης το οραματιζόμενο ευτυχισμένο ελεύθερο μέλλον.»

Εκτός από τις λογοδοσίες, οι πανηγυρικοί λόγοι , τα άρθρα , οι διαλέξεις, αποκαλύπτουν τον φλογερό πατριώτη, τον εθνικό αγωνιστή και το πνευματικό μέγεθος του Πασχάλη Πασχαλίδη. Το βιβλίο της Μάγδας Κιτρομηλίδου ενδιαφέρει τον εκπαιδευτικό, τον φοιτητή, τον ιστορικό της εκπαίδευσης του τόπου μας και τον μελετητή της κυπριακής κοινωνίας. Στην Μάγδα Κιτρομηλίδου οφείλουμε πολλές τις ευχαριστίες , γιατί συνεχίζει τον αγώνα του δασκάλου και συμβάλλει με το έργο της στην αυτογνωσία μας.

Πασχάλης Πασχαλίδης

Λίγα λόγια για το βιβλίο 

ΜΑΓΔΑΣ ΚΙΤΡΟΜΗΛΙΔΟΥ, ΠΑΣΧΑΛΗΣ ΠΑΣΧΑΛΙΔΗΣ, 

Ο ΙΕΡΟΔΙΔΑΣΚΑΛΟΣ ΤΟΥ ΧΟΥΔΙΟΥ

Διασωθείσες επιστολές του Πασχάλη Πασχαλίδη προς το Σύλλογο Μικρασιατών «η Ανατολή» της έδωσαν την ευκαιρία να μας παρουσιάσει σε μελέτη της με τίτλο «Πασχάλης Πασχαλίδης Ο ιεροδιδάσκαλος του Χουδίου- Πληροφορίες για την εκπαιδευτική και πνευματική κίνηση Ορθοδόξων Αρμενόφωνων πληθυσμών της Βιθυνίας στα χρόνια 1903-1909» που δημοσιεύτηκε στα Μικρασιαστικά Χρονικά τόμος 18^ος  Αθήναι 1988.

Σκοπός της μελέτης ήταν η παρουσίαση  πληροφοριών που σχετίζονται με τις εκπαιδευτικές προσπάθειες του συλλόγου Μικρασιατών «Ανατολή» σε απόμακρες αρμενόφωνες ή τουρκόφωνες περιοχές της Μικράς Ασίας,  μέσα στα πλαίσια του προγράμματός του να εμπεδώσει την Ορθοδοξία και να διαδώσει τα Ελληνικά Γράμματα, ιδιαίτερα σε χώρους που είχαν χάσει την ελληνική τους γλώσσα και «δεινότερον» απειλούνταν από προσηλυτιστές ξένων θρησκευτικών δογμάτων. ..Τις ενέργειες για την προαγωγή και τη διάδοση του ελληνικού πολιτισμού, με σκοπό τη μεταλαμπάδευση της ιδεολογίας του αλυτρωτισμού και την προετοιμασία της πολιτικής ένωσης όλων των περιοχών που αποτελούσαν κάποτε τη Βυζαντινή αυτοκρατορία είχε αναλάβει από αμέσως ύστερα από την ίδρυσή του το «Εθνικόν Πανεπιστήμιον» Αθηνών αργότερα και οι Σύλλογοι που ιδρύθηκαν στον ελεύθερο και αλύτρωτο ελληνισμό.

Ο πατέρας της συγγραφέως  επιτέλεσε προς την πατρίδα το καθήκον του.

Σήματα λυγρά

Σήματα λυγρά

Στέλιος Παπαντωνίου

Σήματα λυγρά

Θυμοφθόρα πολλά

Εν πίνακι πτυκτώ

Φίδια, σαύρες και σκορπιοί

Στο κοντραμπάντο για τη μάνα τους

Τη βγάζουν στο σφυρί

Πετούν γλωσσόκομο στον Ιούδα

Ν’ ανοίξει την κερκόπορτα

Μην περιμένει ο δούρειος

Στα τείχη μέσα που βιάζεται

Να εμέσει

Φίδια, σαύρες και σκορπιούς

Στον κόρφο των γυναικών μας

Στα σκέλια των παιδιών μας.

Φύλακες γρηγορείτε

Ώρα τρίτη της νυχτός

Σήματα λυγρά

Θυμοφθόρα πολλά

Στον ορίζοντα.

Αντικρουόμενες εικόνες

Αντικρουόμενες εικόνες

Του Στέλιου Παπαντωνίου

Είναι λυπηρό το ότι έχουμε οι Έλληνες της Κύπρου τόσο αντικρουόμενη  εικόνα της πραγματικότητας. Αφορμή για το παρόν, οι κοινές ευχές Αναστασιάδη Ακκιντζί. Εμείς σ’ αυτή τη σκηνή είδαμε την ταπείνωση της Κυπριακής Δημοκρατίας, την εξίσωση του παράνομου καθεστώτος με το νόμιμο, τον υποβιβασμό του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας σε κοινοτάρχη, άρχοντα μιας κοινότητας, και την αναβάθμιση του κοινοτάρχη της τουρκικής σε ισότιμο Πρόεδρο Δημοκρατίας. Νιώθουμε τη διαφημιστική μανία ως κατωτάτης υποστάθμης προσπάθεια υποτίμησης της νοημοσύνης μας, κοινώς  ρεζιλίκια.

Άλλοι όμως ελληνοκύπριοι τα βλέπουν και χαίρονται και ελπίζουν, γιατί θα αποφευχθεί, λένε, η διχοτόμηση του νησιού. Εμείς τη λύση της ΔΔΟ ονομάζουμε επίσημη διχοτόμηση, επίσημη υποδούλωση στην Τουρκία κι αυτοί  επανένωση της πατρίδας. Και άλλα ηχηρά παρόμοια, κατά τον ποιητή. 

Τόσο δεν βλέπουμε την πραγματικότητα; Τόσο δεν βλέπουν εκείνοι την πραγματικότητα; Κι πραγματικότητα πώς ορίζεται; Με τον κοινό νου και τις κοινές αξίες για ελευθερία, δικαιοσύνη, ανθρώπινα δικαιώματα. Αν εξασφαλίζονται με τη λύση, καλώς. Αν δεν, για ποια λύση μιλούμε, για ποια επανένωση; 

Το κήρυγμα ότι η Τουρκία είναι δυνατή, γι΄ αυτό πρέπει να την ακολουθήσουμε, δεν ισχύει, απλά γιατί ξέρουμε τι ζητά από μας, ειδ' άλλως δεν ξέρουμε Ιστορία. Την υποδούλωσή μας ζητά και τίποτε άλλο. Με σχέδια από το 1950. Γνωστά και καταγραμμένα. Εκτός αν έδειξε δείγματα φιλειρηνικής γραφής και δεν το ξέρουμε.

Η παρανομία είναι παρανομία κι εμείς με τη λύση της ΔΔΟ απλά θα διαγράψουμε κάθε δίκαιο και θα συνεπικουρήσουμε στην πραγματοποίηση της διακηρυγμένης διεθνώς παρανομίας. Το παράνομο ψευδοκράτος θα γίνει κράτος, οι παράνομες συμφωνίες του με την Τουρκία θα ισχύσουν και δεμένοι χειροπόδαρα θα υπογράφουμε την υποδούλωσή μας και θα τη χειροκροτούμε ως λύση των δεινών μας. Διερωτώμαστε  αν ύστερα από σαράντα χρόνια σκλαβιάς, αυτό θα είναι το μέλλον των Ελλήνων αυτού του τόπου και μάλιστα με τη δική μας υπογραφή.

Για να πιάσουν οι ευχές για ευδαιμονία στο νέο έτος δεν πρέπει να ξεχνούμε το Θοκυδίδειο «το εύδαιμον το ελεύθερον το δ΄ελεύθερον το εύψυχον». Για να ναι κανείς ευτυχισμένος πρέπει να είναι ελεύθερος και για να είναι ελεύθερος πρέπει να έχει καρδιά, ευψυχία, θάρρος και μαχητικότητα. Αν δεν έχει, ζυγόν δουλείας ας έχει.

Κοινό μήνυμα

Στέλιος Παπαντωνίου

Κοινό μήνυμα

Πάλιν Ηρωδιάς μαίνεται πάλιν ταράττεται.

Με το χορό των ανδρείκελων

Εξομοιώνει την ανομία με το νόμο.

Κι αυτός

πρόσωπο σε χούφτες ροζιασμένες

ξεσκλίδια στο συρματόπλεγμα

«Ντρέπομαι, ψιθυρίζει, ντρέπομαι

Με τις σκιές στο γυαλί.

Θραύστε τα καμώματα

Την εκούσια υποδούλωση

Τα θολά περιπλεγμένα μονοπάτια

Μη βυθίζεστε στους σκοτεινούς λειμώνες

Χωρίς ένα πέταλο αξιοπρέπειας.

Επ’ ελευθερία εκλήθητε. »

Στέλιος Παπαντωνίου

Βιάζεσαι

Οι χιλιάδες τούρκοι στρατιώτες
δε σε βιάζουν, μάνα!
Μη βιάζεσαι!
Άσε να σου πουν οι επιστήμονες!

Συγχώρα με, Χριστέ μου

Στέλιος Παπαντωνίου

Συγχώρα με, Χριστέ μου

Συγχώρα με, Χριστέ μου,
που δεν μπόρεσα να καθαρίσω ακόμα την αυλή μου
γιορτάρες μέρες.
Μόλις πιάσω τη σαρκά και μυρίσω θρουμπί
πάω στο χωριό
τη βλέπω να κλαίει σαρανταπληγιασμένη
και ξαναθυμάμαι.