Πρώτα εποίησε εν σοφία τα πάντα
Δευτέρα 23 Ιουνίου 2025
Πρώτα εποίησεν εν σοφία τα πάντα
Καβαφικό
Τόσο ωραία που τα είπε ο Καβάφης,
προσωπικό παραμύθι
Προσωπικό παραμύθι
Με τους τούρκους
γείτονες ως το 1956 δεν είχαμε και καμιά διαφορά, περνούσαν από το σπίτι,
χαιρετούσαν, πηγαίναμε στο κέντρο τους έξω από τα τείχη, στου Τσακλαγιάν, μια
μοναδική ταχίνη, σουβλάκια μοσκομύριζαν, μαζί με τα γιασεμιά, ήταν μια μικρούλα
ξανθούλα τουρκούδα, γαλανομάτα, κι όμως ήταν κόρη του αντίγραφου του Ντενκτάς
χασάπη στο κεντρικό παντοπωλείο της Λευκωσίας, μια μέρα τα έκαψαν, χάθηκε η
Ερμού, χτύπημα στην καρδιά του εμπορίου, πόσες οικογένειες θα έκλαψαν, στη
γειτονιά περνούσαν ομάδες ημίγυμνοι με στουπί βουτηγμένο στο πετρέλαιο, να μας κάψουν,
πάλες και μαχαίρια και ρόπαλα, μια και δυο, τις νύχτες οι γείτονες που
κινδύνευαν γιατί ήταν κοντά τα σπίτια τους στον τουρκομαχαλά έρχονταν να μείνουν
μαζί μας, κι ύστερα ο Ολυμπιακός που κάηκε μια νύχτα κι ο άης Λουκάς και το 58
και το 63 στα φυλάκια της γειτοινιάς και το 74, με τον στύλο της ηλεκτρικής
ριγμένο στο απέναντι σπίτι, κατατεμαχίστηκε η γειτονιά, κάτι απομεινάρια
τα έφαγε το σχέδιο για αναζωογόνηση της γειτονιάς, κάτι σχέδια, ξένα λεφτά στο
μάστερ πλαν, από Αττίλες η Κύπρος γεμάτη,
Τούρκους και Έλληνες.
Νυν απολύοις τον
δούλον σου…και δόξαν λαού σου Ισραήλ, κάθε νύχτα στον εσπερινό, κι ο Ισραήλ και
το Ισραήλ, κάποτε δούλευα τα καλοκαίρια σ’ ένα υφασματέμπορο, τότε έρχονταν
στην Κύπρο πολλοί Ισραηλίτες, ήταν τα υφάσματα ΝΙΝΟ ωραιότατα για πουκάμισα του
ζιετ, και συμμαθητές στο Ισραήλ για σπουδές, κάτι γεωπονικά και τέτοια, μια
μέρα τους παρατήσαμε, ήταν η Παλαιστίνη και τα παιδιά του Λυσσαρίδη έπαιρναν
και έφερναν αγωνιστικότητα στους συνοικισμούς, εμείς με τον τρίτο κόσμο, κάλλιο
πρώτος στο χωριό παρά δεύτερος στην πόλη, και τα ξαναβρήκαμε τελευταία και με τους
Ισραηλίτες και με την Αμερική, Νάτο, Σία προδοσία, τα θυμούνται μερικοί όταν έρθει
το καλοκαίρι Ιούλιο μεριά. Άντε να πας στο Ισραήλ για καμιά θεραπεία, άντε να
δεις τους αγίους Τόπους, ιδού αναβαίνομεν εις Ιεροσόλυμα, τότε καταλαβαίνεις
πολλά και νιώθεις περισσότερα, όπως τότε στο αρχαιολογικό μουσείο με τη γαλήνη
των αγαλμάτων, και την επίσκεψη στην Πάρο, εκείνη η αρχαιότατη γαλήνη.
Με τη Ρωσία δεν
είχα καμιά επαφή, άλλοι σπούδασαν, έγιναν δόκτορες, ήρθαν, τίποτε δεν είπαν,
ζούσαν στον κόσμο τους, άλλη η Αμερική, πήγες εκεί; είδες τον κόσμο όλο,
καταλαβαίνεις τι σημαίνει το απέραντο, ανοίγουν οι ορίζοντες, να ]ναι καλά οι
φίλοι μου συμμαθητές και στο Νιου Τζέρσυ και στο Μπάφαλο, Καναδά μεριά, με τους
καταρράκτες και την ελληνική φωνή όπου πας, ο παγκόσμιος ελληνισμός.
Κι έτσι έδεσα, με
τους Έλληνες πανταχού, από αρχαιοτάτων χρόνων, με τη φιλοσοφία, την τέχνη, τα
γράμματα, αρχαία και νέα, με τους Ισραηλίτες μέσα μέσα και ξώπετσα αλλά βαθιά
με την Παλαιά Διαθήκη και τα χριστιανικά, με τους Αμερικανούς επιφανειακά αλλά
με ευγνωμοσύνη για τις σπουδές εκεί, στο βάθος μου όμως γεννήθηκα και μένω της γειτονιάς
μου, της εκκλησιάς μου, που με έκαμαν αυτόν
που είμαι.
Κυριακή 8 Ιουνίου 2025
πιτσίκλα
Ήταν και το
καλάμι στα μικράτα μας ένα δώρο της φύσης, μάθαμε κάποτε να ανοίγουμε με το
σουβλί - βαλμένο προηγουμένως στη φωτιά-
τρύπες στο καλάμι και να φτιάχουμε το πιδκιάβλι μας, τον αυλό, μα τέτοια μέρα
θυμόμαστε βέβαια την πιτσίκλα, να καταβρέξουμε ο ένας τον άλλο, παρά πόδας και
η σίκλα -κουβάς-γεμάτη νερό, σε τελευταία ανάλυση αν τα βρίσκαμε σκούρα,
ρίχναμε από τον κουβά, τη σίκλα, καμωμένη από τους τενεκετζήδες τότε, πλαστικά
δεν είχαν βγει.
Πιτσίκλα λοιπόν,
κάποτε χρησιμοποιούσαμε και την πόμπα -τρόμπα αλλιώς -του ποδηλάτου, έκαμνε κι
αυτή τη δουλειά της, το καλάμι κομμένο στις άκρες, από τον ένα «κόμπον» μέχρι
τον άλλο, ανοίγαμε πλήρως το πίσω μέρος, μπροστά μια μικρή οπή, έμβολο μια
μικρή βέργα, στην άκρη της τυλιγμένο ρούχο, η βέργα μέσα στο καλάμι, τραβούσαμε
τη βέργα, γέμιζε νερό το καλάμι και πιτσικλιάζαμε, φωνές και χαρές κάποτε στον τόπον
τούτον που έκτοτε δεν είδε ούτε δροσιά ούτε νερό επιτρέπεται σήμερα να χρησιμοποιείς
να πιτσικλιάζεις, το νερό είναι ζωή κι όλα γύρα μας θυμίζουν ….καλά να περάσετε.
Τετάρτη 4 Ιουνίου 2025
Γλωσσολογικά
ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΚΑ
Την τουρκοποίηση
του τόπου την βλέπουμε καθημερινά και
δεν την σταματά τίποτε, κλέφτες και κλεφταποδόχοι, μακάρι κάτι να γίνει με τις
διώξεις, αλλά εκεί που λες «καλά πάμε», πετάγονται οι λεγόμενοι «καλλιτέχνες»,
αρχιτέκτονες αυτή τη φορά (όσους ξέρω
άριστα παιδιά είναι) πού βρέθηκαν οι αναλαβόντες το έγκλημα, γράφουν σε «ελληνοκυπριακή
διάλεκτο» γιατί είναι η γλώσσα τους λένε και σε «τουρκοκυπριακή» γιατί είναι η
γλώσσα τους λένε, γι’αυτούς δεν ξέρω, ούτε η κυπριακή με πειράζει, τόσα
αριστουργήματα γράφτηκαν σ’αυτήν αλλά το τερατούργημα που παρουσιάζεται στο
εξωτερικό μεταφρασμένο στην αγγλική και πληροφορεί για την κατάσταση εν Κύπρω προκαλεί
αναγούλες, έγινε «πόλεμος» -λένε- στην
Κύπρο και «ανταλλαγή πληθυσμών», πήγαν οι κάτω πάνω και οι πάνω κατέβηκαν κάτω,
με λεωφορεία και «σημαίες και ταμπούρλα» μάλλον, παράπονο το έχω που δεν
βρέθηκε ένα όνομα γι’αυτόν που ονομάζουν «πόλεμο», και δεν ομολογούν πως προδοσία
έγινε, επιδρομή αλλοφύλων, εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο, σκοτωμοί, βιασμοί,
προσφυγιά, κλεψιές, ατιμίες, ως χτες ακόμα ο κόσμος στην Ευρώπη άκουγε για τους
βιασμούς των ελληνοκυπρίων από τα στρατεύματα της εισβολής και από τους εδώ
τουρκοκύπριους, και τώρα στη γλώσσα, τι τραβά κι αυτή, προχτές ήταν άλλος
γλωσσιάρης που μας έλεγε πως δεν σημαίνει πως είμαστε Έλληνες επειδή μιλούμε
ελληνικά, τόση πολλή γνώση και φιλολογία και φιλοσοφία και γλωσσολογία από
καθέδρας, για να μας αποδείξουν πως όλη η Ιστορία μας ήταν λάθος, όλος ο
πολιτισμός μας τριών χιλιάδων ελληνικός είναι λάθος, το μόνο που τους απομένει να
ανασκάψουν τα νεκροταφεία, να χαλάσουν αρχαία ελληνικά ονόματα στους σταυρούς, να
ευφρανθεί η ψυχή τους, Αγαθοκλής – Αγησίλαος –Αθηνόδωρος –Αλέξανδρος –Αλκιβιάδης –Αριστοδημος –Αριστοξενος, Δημοσθένης Δημητριος Διομηδης Διονύσιος Διογένης, Ευέλθων Ερμογενης Ευτυχής Ευάνθης Ετεοκλής Νεοκλής Ευαγόρας Ευρυβιάδης Θουκυδίδης Θρασύβουλος Ίκαρος, Αθηνά, Ήβη Ήρα Αφροδίτη
Δήμητρα Καλλιόπη, Κλειώ, Θάλεια Ερατώ Ουρανία και άλλα, ανδρών και γυναικών, ων
ουκ έστιν αριθμός.
Παρασκευή 30 Μαΐου 2025
αγιος Κάθμπερτ
ΣΤΕΛΙΟΣ
ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ, ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ
Ὁ Ἅγιος Κάθμπερτ Saint Cuthbert of Lindisfarne
Ὁ Ἅγιος Κάθμπερτ, γεννημένος γύρω στὸ 634/635 πιθανότατα στὴ Νορθούμπρια τῆς Ἀγγλίας, εἶναι
μιὰ σεβαστὴ μορφὴ τῆς ἀγγλικῆς ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας. Μοναχός, ἐπίσκοπος, ἐρημίτης συνδεδεμένος μὲ
μοναστικὰ κέντρα ὅπως τὸ Melrose καὶ τὸ Lindisfarne, γνωστὰ καὶ ὡς Holy Island.
Ἀναγνωρίζεται ὡς εὐαγγελιστὴς τῆς Northumbria, μιᾶς περιοχῆς
ποὺ περιλαμβάνει τμήματα τῆς σύγχρονης Βορειοανατολικῆς Ἀγγλίας καὶ τῆς
Νοτιοανατολικῆς Σκωτίας.
Πρώιμη ζωὴ καὶ
μοναστικὴ κλήση (περίπου 634-661.)
Μικρὸς ἦταν
βοσκός. Τὸ 651 βίωσε ἕνα ὅραμα, εἶδε τὴν ψυχὴ τοῦ Ἁγίου Aidan, τοῦ σεβάσμιου ἱδρυτῆ τῆς Lindisfarne, νὰ μεταφέρεται στὸν οὐρανὸ ἀπὸ ἀγγέλους.
Ύστερα ἀπό αὐτό ὁ Cuthbert μπῆκε
στὸ μοναστήρι τῆς Νορθούμπρια Melrose (Mailros) τὸ 651 ὑπὸ τὴν
καθοδήγηση τοῦ Ἡγουμένου St. Eata καὶ τοῦ δασκάλου του, Prior Boisil.
Ὁ Boisil καὶ ὁ Eata ἔστειλαν τὸν Cuthbert στὸ Ripon γιὰ νὰ ἱδρύσουν ἕνα νέο μοναστήρι. Τότε ὑπῆρξε διχασμὸς στὴν ἐκκλησία τῆς Ἀγγλίας
μεταξὺ τῶν κελτικῶν παραδόσεων, τὶς ὁποῖες εὐνοοῦσε ὁ Cuthbert, καὶ τῶν ρωμαϊκῶν πρακτικῶν ποὺ ὑποστήριζε
ὁ Wilfrid, ὑπὸ τὴ δικαιοδοσία
τοῦ ὁποίου ἦταν τό Ripon.
Εὐρύτερες
σχετικές ἐκκλησιαστικὲς συζητήσεις κορυφώθηκαν στὴ Σύνοδο τοῦ Whitby. Τελικά, ὁ Wilfrid ἀνέλαβε τὸν ἔλεγχο τοῦ Ripon, ἐνῶ ο Cuthbert ἐπέστρεψε στή Melrose.
Τὸ 661 ἡ Μελρόουζ
χτυπήθηκε ἀπὸ πανούκλα. Ὁ Cuthbert προσβλήθηκε, ἀλλὰ ἀνέρρωσε, ἐνῷ ὁ Prior Boisil ὑπέκυψε στὴν
ἀσθένεια. Μετὰ τὸ θάνατο τοῦ Boisil, ὁ Cuthbert τὸν διαδέχθηκε ὡς προηγούμενος.
Ἡ ἐπιβίωσή του ἀπὸ
τὴν πανούκλα, ἰδιαίτερα ἐνῷ βοηθοῦσε ἐνεργὰ ἄλλα θύματα καὶ ἔκανε θαύματα σὲ ὅλη
τὴν ὕπαιθρο, εἶχε ἑρμηνευτεῖ ἀπὸ τοὺς σύγχρονους ὡς σαφὲς σημάδι θεϊκῆς
προστασίας καὶ εὔνοιας.
Ἀπὸ Μοναχὸς Ἐπίσκοπος
(661-687)
Ὁ Κάθμπερτ στὴ
Σύνοδο τοῦ Γουίτμπι τὸ 663/664 ἀποφάσισε ὅτι ἡ ἐκκλησία τῆς Νορθούμπρια θὰ υἱοθετοῦσε
ρωμαϊκὰ καὶ ὄχι κελτικὰ ἐκκλησιαστικὰ ἔθιμα, παρὰ τὴ δική του κελτικὴ παράδοση,
στηρίζοντας τὴν ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας καὶ τὶς ἀποφάσεις τῆς Συνόδου.
Τὸ 664 ὁ Cuthbert
καὶ ὁ Abbot Eata πῆγαν στὸ Lindisfarne. Ὁ Eata ὑπηρετεῖ ὡς ἐπίσκοπος καὶ ὁ
Cuthbert ἀναλαμβάνει τὸ ρόλο τοῦ προέδρου. Ἐκεῖ ὁ Cuthbert ἐφάρμοσε τὶς
μεταρρυθμίσεις ποὺ διατάχθηκαν ἀπὸ τὸν Whitby, καθιερώνοντας ἕναν αὐστηρὸ
μοναστικὸ κανόνα καὶ ἐπεξέτεινε τὶς εὐαγγελικές του προσπάθειες νότια, πρὸς τὸ
Ντάραμ.
Τὸ 684 ὁ βασιλιᾶς
Ecgfrith τῆς Northumbria τὸν διόρισε ἐπίσκοπο τοῦ Hexham. Ὁ Cuthbert, ἐρημίτης ἀπὸ
τὴ φύση του, δἐν ἦταν εὐχαριστημένος ἀπό αὐτό τὸ ρόλο του.
Ἡ χειροτονία του ὡς
ἐπισκόπου ἔγινε στὸ Γιορκ στὶς 26 Μαρτίου 685 προϊσταμένου τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Θεόδωρου καὶ ἕξι ἄλλων ἐπισκόπων.
Το ἐρημητήριο Inner Farne καὶ ἡ Σύνδεση μὲ τὴ Φύση
Ἡ ἀγάπη τοῦ
Κάθμπερτ πρὸς τὴ μοναξιὰ διαμόρφωσε και τὶς πνευματικές του πρακτικές. Τὸ
676 ἐπιθυμώντας την μοναξιά και την
προσευχή ἀποσύρθηκε στὸ Inner Farne, ἕνα ἀπομονωμένο νησάκι στὰ ἀνοικτὰ τῶν ἀκτῶν
τῆς Northumbria.
Ἐπέστρεψε ξανὰ στὸ
Inner Farne μετὰ τὰ Χριστούγεννα τοῦ 686, ἐπιλέγοντάς το ὡς τὸ μέρος ὅπου θὰ
πέθαινε τελικά.
Ἡ ζωὴ στὸ Inner
Farne χαρακτηριζόταν ἀπὸ αὐστηρὸ ἀσκητισμὸ καὶ αὐτάρκεια. Ἡ φήμη γιὰ τὴν ἁγιότητά
του μεγάλωσε κατὰ τὴ διάρκεια τῆς ἐρημίας του.
Ἕνα χαρακτηριστικὸ γνώρισμα τοῦ ἐρημητηρίου τοῦ Cuthbert ἦταν ἡ ἀξιοσημείωτη
ἁρμονία του μὲ τὴ φύση. Οἱ κύριοι σύντροφοί του στὸ Inner Farne ἦταν τὰ τοπικὰ
πουλιά. Φημίζεται ἰδιαίτερα γιὰ τὶς ἐπιτυχημένες προσπάθειές του νὰ
προστατεύσει τὰ πουλιά, ἰδιαίτερα τὴν πάπια eider, ἡ ὁποία στὴ συνέχεια ἔγινε
γνὼστὴ ὡς "St. Cuthbert's [eider] πάπια" ἢ "κοτοπουλάκι τοῦ Cuddy"
πρὸς τιμὴν του. Θεωρεῖται ἕνας ἀπὸ τοὺς πρώτους συντηρητὲς τῆς ἄγριας ζωῆς.
Θαύματα
Ἀμέτρητα θαύματα ἀναφέρθηκαν
τόσο κατὰ τὴ διάρκεια τῆς ζωῆς του ὅσο καὶ
μετὰ τὸ θάνατό του.
Σημαντικό γεγονὸς ἦταν ἡ εὕρεση τοῦ σώματός του σὲ «ἀδιάφθορη»
ἢ «τέλεια διατηρημένη» κατάσταση, ὅταν ἡ σαρκοφάγος του ἄνοιξε ἕντεκα χρόνια
μετὰ τὸ θάνατό του τὸ 698 . Αὐτὸ
θεωρήθηκε ἀναμφισβήτητο σημάδι ἁγιότητας.
Αὐτὸ τὸν καθιέρωσε ὡς τὸν δημοφιλέστερο ἅγιο τῆς Βόρειας Ἀγγλίας.
Γιορτάζεται κάθε
χρόνο στὶς 20 Μαρτίου.
ΣΤΕΛΙΟΣ
ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ, ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ
Τετάρτη 28 Μαΐου 2025
29 Μαΐου
29 Μαΐου
Ήταν μια πληγή
από το δημοτικό σχολείο, όταν για πρώτη φορά διαβάζαμε το ποίημα για την αγιά Σοφιά,
βλέπαμε τον πατριάρχη και το βασιλέα στα ψαλτήρια, το χερουβικό ύστερα το μάθαμε,
πολύ το συνήθιζαν οι φιλόλογοι να διδάσκουν την τελική μετοχή με το «ὡς ὑποδεξόμενοι»
και περιμέναμε τα καράβια να πάρουν την άγια τράπεζα, εκείνο το πάλι με χρόνια
με καιρούς ποτέ δεν υποψιαστήκαμε πως θα το χρησιμοποιούσαν μερικοί ειρωνικά,
και για την κατάστασή μας ύστερα από την εισβολή και κατοχή, εμείς μ’αυτά
μεγαλώσαμε, και διαβάσαμε ύστερα Ιστορία και πολύ μελάνι είδαμε να χύνεται για
να πειστούμε πως η περίοδος της τουρκοκρατίας ήταν πολύ ευγενική για το γένος
των Ελλήνων, για τους ρωμιούς, κι άλλες διδακτορικές για το κρυφό σκολειό, ούτε
αυτό υπήρχε, ήταν μια περίοδος πριν λίγα χρόνια που δεχόμασταν καθημερινά εγκεφαλικές
επιθέσεις εγκεφάλων που μοχθούσαν να μας πείσουν πως όσα ξέραμε ήταν ένα ψέμα,
όλα λάθος, κι εμείς, μη μπορώντας να ακυρώσουμε ούτε τη ζωή μας ούτε το χαρακτήρα
που διαμορφώθηκε με αυτά και με άλλα σεβαστά για μας, είπαμε, στον μόνο που
μπορώ να έχω εμπιστοσύνη είναι στον εαυτό μου, αυτός είμαι, αυτός έγινα, ό τι
θέλουν οι άλλοι ας λεν, με συγκινεί ο θλιμμένος Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, ας ουρλιάζει
ο διάδοχος του Μωάμεθ κάθε 29 του Μάη, εγώ γραικός γεννήθηκα γραικός θε να
πεθάνω.